Tử Vi Bổ Túc

Bảng thông tin nhanh

Bối cảnh & tác giả

Nguyễn Mạnh Bảo là một gương mặt đặc biệt trong làng Tử Vi Việt ngữ giữa thế kỷ 20: ông vốn là kiến trúc sư (chức danh ghi ngay trên trang bìa các sách của ông) và đến với Tử Vi bằng tư duy của người làm kỹ thuật. Chủ trương xuyên suốt của ông là “khoa học hóa” khoa Tử Vi — xem môn này như một môn toán pháp chứ không phải bói toán mê tín. Trong lời tựa cuốn Tử Vi Đẩu Số (Lý Học), một người đề tựa đã tóm gọn quan niệm của ông: “Số Tử-vi cũng như con số của Toán-pháp, hai với hai là bốn, có vậy thôi.”

Tử Vi Bổ Túc ra đời sau và nhằm bổ sung cho bộ Tử Vi Đẩu Số mà ông đã in trước đó. Ngay câu mở đầu lời tựa, tác giả nói rõ ý định: ông đã “cho in lần thứ hai quyển Tử vi Đẩu số đầu” rồi “soạn thêm bộ: Tử vi Bổ túc”, với “nguyên ý… là khoa học hóa khoa Tử vi”. Ông cho biết mình còn lập đồ biểu và công thức cho từng sao theo lối toán học phương Tây để “tính vị trí ảnh hưởng” của các sao — tiếp nối tinh thần “đồ biểu toán pháp” của cuốn trước.

Về xuất xứ kho phú trong sách, tác giả ghi: trong cuốn Tử Vi Đẩu Số trước, ông đã in 600 cách “phần nhiều nói về những cách của Chính và Trung tinh”, do Trần Đoàn và Bạch Ngọc Thiềm (hai nhà tướng số đời Tống) để lại, còn cuốn Bổ Túc này “gồm có hơn 400 cách phần nhiều nói về Bàng tinh”, do Ma Y lão tổ trước tác và Lê Quý Đôn diễn ra quốc âm.

Nội dung chính

Khác với một cuốn nhập môn (mở đầu bằng cách lập lá số), Tử Vi Bổ Túc gần như toàn bộ là phú đoán. Bố cục thực tế của bản đang lưu hành gồm:

1. Lời tựa “Cùng các bạn đọc”. Trình bày ý đồ khoa học hóa Tử Vi, mối liên hệ với bộ Dịch – Kinh – Tân – Khảo và Thái Ất mà tác giả đang soạn, cùng nguồn gốc kho phú (Ma Y lão tổ – Lê Quý Đôn).

2. “Tử vi tổng luận phú”. Một chuỗi dài các câu phú diễn Nôm (lục bát / song thất), mỗi cụm đánh số và kèm phần giải nghĩa văn xuôi ngay bên dưới. Đây là phần chiếm dung lượng lớn nhất và cũng là “linh hồn” của sách: dẫn một câu phú, rồi diễn giải trường hợp cụ thể (sao gì, ở cung nào, gặp sao nào thì ứng ra sao).

3. Các câu phú Hán-Việt xen kẽ. Bên cạnh phú Nôm, sách còn trích nhiều câu phú theo lối Hán-Việt cô đọng (ví dụ “Cơ Nguyệt Đồng Lương tối kỵ Hỏa Linh xâm phá”), thường dùng để bàn về tổ hợp sao.

4. Phú về “hình dung” – tướng mạo qua sao. Đoạn cuối sách khá đặc sắc: luận ngoại hình, tóc, da, nét mặt, dấu vết trên đầu theo sao thủ Mệnh — một mảng ít thấy được trình bày tập trung ở các sách khác.

Điểm cần nhấn: sách không dạy lập thành lá số. Nó nhiều lần dẫn người đọc quay về cuốn Tử Vi trước để tra trạng thái miếu/vượng/hãm của sao — ví dụ ngay câu đầu của phần tổng luận có chú: “…hãm vượng đắc địa xem quyển Tử vi II”. Nói cách khác, Bổ Túc được viết với giả định người đọc đã có nền và đã sở hữu cuốn nền của cùng tác giả.

Điểm mạnh / hạn chế

Điểm mạnh

• Kho phú đoán bàng tinh dày dặn: hơn 400 cách, tập trung vào các sao phụ – mảng mà nhiều sách nhập môn chỉ lướt qua.
• Diễn Nôm dễ nhớ, dễ ngâm: phú được chuyển sang quốc âm có vần điệu, kèm giải nghĩa — thuận cho việc học thuộc và tra cứu.
• Có giá trị văn chương: như tác giả tự hào, nhiều câu là “áng văn tuyệt tác đối nhau từng chữ”, nên ngoài tri thức Tử Vi còn là một thú đọc phú cổ.
• Bổ khuyết đúng chỗ: lấp mảng bàng tinh còn mỏng ở cuốn nền, giúp bộ sách của tác giả tương đối trọn vẹn giữa chính tinh – trung tinh – bàng tinh.

Hạn chế

• Không tự đứng một mình: thiếu phần lập thành và bảng miếu vượng, người mới sẽ hụt hẫng nếu chưa có cuốn nền hoặc một sách nhập môn khác.
• Văn phú cổ khó với người mới: nhiều thuật ngữ Hán-Việt, điển tích. Đọc phú mà không có nền dễ hiểu lệch.
• Lối phú đoán đôi chỗ nặng và tuyệt đối: các phán đoán tai họa/tướng số mang tính định sẵn, người đọc hiện đại nên tiếp nhận có phản biện.
• Chất lượng bản lưu hành: bản số hóa (98 trang) rơi dấu, sai chính tả và tên sao khá nhiều so với bản scan gốc — cần đối chiếu khi trích câu chữ.

Dành cho ai & đọc ở giai đoạn nào

• Người mới bắt đầu: chưa nên đọc như cuốn đầu tiên. Nên nắm cách lập lá số và ý nghĩa cơ bản 12 cung – chính tinh trước đã.
• Người trung cấp: rất hợp — dùng như sổ tay tra cứu bàng tinh và kho phú để mở rộng vốn luận đoán.
• Người nghiên cứu / yêu văn phú: đây là một tư liệu quý về phú diễn Nôm, đáng đọc để đối chiếu dị bản các câu phú cổ và thưởng thức văn chương.

Về thứ tự đọc: đọc cuốn nền trước (xem mục So sánh và mục Góc nhìn người trong nghề bên dưới), rồi mới đến Tử Vi Bổ Túc để “phủ” nốt mảng bàng tinh.

Trích đoạn / điểm đặc sắc

Ngay trong lời tựa, tác giả khoe một câu phú đối mà ông tâm đắc (Kim ô = Thái Dương, Ngọc thỏ = Thái Âm):

“Phì mãn Kim ô tuy Gia sát, nhi Chí phú
Thanh kỳ Ngọc thỏ tuy Lạc Hãm, nhi Bất bần.”

Về lối phú Nôm kèm giải nghĩa — cấu trúc lặp lại xuyên suốt sách — đây là ví dụ mở đầu phần tổng luận (trích):

“Ngôi tử vi đóng vào chốn hãm,
Quyền cứu tha thiểu đảm vô uy.”
— Giải: “Sao tử vi ở vào chốn hãm thì đảm hết uy quyền, sự cứu tha không được mạnh (hãm vượng đắc địa xem quyển Tử vi II).”

Chú thích “xem quyển Tử vi II” ở trên chính là bằng chứng nội tại cho thấy sách được viết như phần nối tiếp: muốn tra hãm – vượng – đắc địa, người đọc phải quay về cuốn Tử Vi trước của tác giả.

Và đoạn phú về tướng mạo ở cuối sách, một mảng đặc sắc (trích):

“Thiên đồng da trắng tóc dài / Thiên tướng mặt đẹp ai tầy bằng ta,
Tả, Hữu thực tốt thay mà, / Văn Khúc thì đỏ Hóa khoa xanh rì…”

Góc nhìn người trong nghề & đối chiếu độc quyền

Đây là phần các trang giới thiệu/bán sách gần như không có: đánh giá của một người thực sự dùng và giảng cuốn này, cùng việc đối chiếu trực tiếp Bổ Túc với cuốn nền cùng tác giả.

Một tử vi gia đương đại xếp Tử Vi Bổ Túc ở đâu

Trong video “Giới thiệu các sách hay, cần đọc khi học Tử Vi Đẩu Số” (kênh Tử Vi Và Vận Mệnh), tử vi gia Trình Minh Đức liệt Tử Vi Bổ Túc vào danh sách 10 cuốn nên đọc, và xếp nó ở vị trí thứ hai, ngay sau Tử Vi Chỉ Nam. Ông gọi đây là “một quyển mà không nên bỏ qua, rất hay”, và mô tả đúng bản chất của nó: “Nó là một quyển… nói về thơ, cho nên những người có tinh thần thơ phú, thích đọc thơ phú thì nên đọc vì nó rất dễ đọc” — thậm chí “có những người đã thuộc lòng tất cả bài thơ trong quyển này”. Ông cũng xác nhận đúng xuất xứ mà chính tác giả ghi: các câu phú “do Ma Y lão tổ và cụ Lê Quý Đôn diễn giải ra quốc âm, với khoảng 400 dự đoán mà phần nhiều đề cập đến các bộ bàng tinh”.

Đáng chú ý, ông đánh giá cao công sưu tầm của tác giả và tinh thần “khoa học hóa” môn Tử Vi, xem đây là “một tài liệu khả tín” — đồng thời tiếc rằng những người kế tục đã không tiếp tục hệ thống hóa theo tâm nguyện của Nguyễn Mạnh Bảo. Ở một buổi Trò Chuyện Đêm Khuya, ông còn dẫn thẳng người xem “mở cuốn Tử Vi Bổ Túc” để đọc một câu phú bàn về Vũ Khúc và Thái Âm, kèm lời nhắc phải tư duy khi đọc phú (vì Vũ Khúc và Thái Âm thực tế không bao giờ đồng cung — chúng luôn ở thế nhị hợp), thay vì hiểu chữ một cách máy móc.

Một điểm cần đính chính về tác giả (chống nhầm lẫn)

Khi nói lướt trong các video, chính thầy Trình Minh Đức đôi lúc gọi nhầm tên (“Nguyễn Văn Bảo”) hoặc gán nhầm Tử Vi Hàm Số cho Nguyễn Mạnh Bảo. Để tránh lan truyền lỗi: Nguyễn Mạnh Bảo là tác giả của Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) và Tử Vi Bổ Túc, còn Tử Vi Hàm Số là của Nguyễn Phát Lộc — một tác giả khác (điều mà chính thầy cũng nói đúng khi liệt kê đủ 10 cuốn: “quyển tử vi hàm số của cụ Nguyễn Phát Lộc”).

Đối chiếu Bổ Túc vs Lý Học: hai cuốn bổ khuyết cho nhau thế nào

Đọc thẳng cả hai cuốn của Nguyễn Mạnh Bảo cho thấy chúng là một cặp có chủ đích, không phải hai bản trùng lặp:

• Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) — bản đầu ~1951 (in lần hai khoảng 1958): là cuốn nền. Nửa đầu là triết lý “Tử Vi là môn lý học huyền diệu”, so sánh với khoa học phương Tây, “vũ trụ tuyến”. Nửa sau là phần lập thành thực dụng: đổi lịch, an Mệnh – an Thân, lập Cục theo phép nạp âm lục giáp, và an sao Tử Vi theo 5 cục bằng đồ biểu. Phần cách ở đây (600 cách) “phần nhiều nói về Chính tinh và Trung tinh” (Trần Đoàn – Lã Ngọc Thiềm).
• Tử Vi Bổ Túc (1958): là cuốn nối tiếp. Bỏ qua lập thành, chỉ tập trung vào hơn 400 cách về bàng tinh dưới dạng phú Nôm (Ma Y lão tổ – Lê Quý Đôn).

Nói gọn: cuốn Lý Học lo phần “lập lá số + chính tinh/trung tinh + lý thuyết khoa học hóa”, còn Bổ Túc lo phần “phú đoán bàng tinh” mà cuốn nền còn mỏng. Chú thích “xem quyển Tử vi II” nằm ngay trong Bổ Túc là bằng chứng hai cuốn được thiết kế để dùng chung.

Vậy đọc cuốn nào trước? Nên đọc Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) trước (hoặc bất kỳ cuốn nhập môn nào dạy lập thành và bảng miếu vượng), rồi mới đến Tử Vi Bổ Túc. Đọc Bổ Túc trước sẽ hụt nền, vì bản thân nó không dạy cách dựng lá số và liên tục dẫn chiếu về cuốn kia.

Cách trình bày: mạnh về “văn phú”, nhẹ về “vì sao”

Về sư phạm, Bổ Túc nghiêng hẳn về truyền tụng qua văn phú: mỗi cách là một câu thơ dễ nhớ kèm một dòng diễn nghĩa, rất tiện học thuộc và tra nhanh. Đổi lại, sách hầu như không giải thích cơ chế vì sao tổ hợp sao lại ứng như vậy — người muốn hiểu gốc rễ nên đọc kèm một cuốn thiên về lý luận, hoặc chính phần lý thuyết trong cuốn Lý Học của cùng tác giả.

Các bản in & tình trạng văn bản (khảo dị)

Với một cuốn từ 1958, chuyện văn bản rất đáng lưu ý:

• Bản gốc: Sài Gòn, 1958. Nhà xuất bản chưa thống nhất giữa các nguồn (Đại Nam / Á Châu) — cần đối soát.
• Độ dày: bản scan nguyên gốc được một số nguồn ghi ~183 trang. Trong khi bản PDF số hóa đang lưu hành (đánh máy lại) chỉ ~98 trang. Chênh lệch này gợi ý bản số hóa có thể đã lược bớt (rất có thể là phần đồ biểu / công thức từng sao mà tác giả nhắc trong lời tựa nhưng không thấy trong bản đánh máy).
• “Hạt sạn” bản số hóa: bản PDF/đánh máy sai chính tả, rơi dấu và nhầm tên sao khá nhiều — với một cuốn thuần phú (nơi từng chữ mang nghĩa), lỗi này dễ làm hiểu lệch.
• Khuyến nghị dùng: khi trích câu phú để học hoặc đối chiếu, nên soát với bản scan nguyên gốc thay vì chỉ tin bản đánh máy trôi nổi.

So sánh ngắn với vài cuốn cùng chủ đề

• So với Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) (cùng tác giả): đây là cặp nền – bổ. Lý Học lo lập thành + chính/trung tinh + lý thuyết, Bổ Túc lo phú đoán bàng tinh. Nên đọc Lý Học trước.
• So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (Vân Đằng Thái Thứ Lang): Tân Biên là cẩm nang nhập môn trọn gói (lập thành → 12 cung → vận hạn), phù hợp người mới, còn Bổ Túc là sổ tay phú bàng tinh cho người đã có nền.
• So với Tử Vi Hàm Số (Nguyễn Phát Lộc): Hàm Số thiên về phân tích hệ thống, lý luận. Bổ Túc thiên về kho phú để tra và ngâm. Hai lối tiếp cận bổ sung cho nhau. (Lưu ý: Hàm Số là của Nguyễn Phát Lộc, không phải Nguyễn Mạnh Bảo.)

(Site này theo Tử Vi truyền thống phái Tam Hợp; các cuốn nêu trên đều cùng dòng, tiện đối chiếu.)