1. Tử Vi Hàm Số là sách gì?
Tử Vi Hàm Số là công trình hệ thống hóa Tử Vi bằng tiếng Việt của Nguyễn Phát Lộc, biên soạn tại Sài Gòn năm 1972, xem lá số như một hàm số nhiều biến, hợp với người đã có nền căn bản. Tác giả chủ trương kéo Tử Vi “từ mê tín ra khoa học”. Mỗi sao không phải thần linh mà là một yếu tố của con người, và mọi kết luận phải là kết quả phối hợp của nhiều cung, nhiều sao, không suy từ một chi tiết đơn lẻ.
Nói gọn, đây là cuốn nghiêng về lý luận và tư duy hệ thống. Người mới hoàn toàn sẽ thấy khó vào, còn người đã đọc được một lá số Tử Vi sẽ học được cách nghĩ rất đáng giá.
| Hạng mục | Thông tin |
|---|---|
| Tác giả | Nguyễn Phát Lộc (cùng tác giả Tử Vi Tổng Hợp) |
| Năm biên soạn | Cuối Lời mở đầu ghi “Saigon ngày 9 tháng 9 năm 1972” |
| Nhà xuất bản | Thường được dẫn là Khoa Học Nhân Văn (Sài Gòn). Năm ấn hành giữa các nguồn chưa thống nhất (1970, 1972, 1974) |
| Độ dày | Khá dày, tùy ấn bản các nguồn ghi từ khoảng 240 đến khoảng 500 trang |
| Trình độ | Trung cấp đến nâng cao (không thuần nhập môn) |
| Trường phái | Tử Vi truyền thống Việt, nền Tam Hợp, phong cách khoa bảng, hệ thống |
| Chủ đề trọng tâm | Canh tân quan niệm Tử Vi thành bộ môn nhân văn, phương pháp “hàm số”, phân tích 14 chính tinh và 96 phụ tinh |
2. Tác giả Nguyễn Phát Lộc và hoàn cảnh ra đời
Nguyễn Phát Lộc là nhà nghiên cứu miền Nam trước 1975, thuộc lớp tác giả đưa Tử Vi lên trang sách bằng giọng khoa bảng, duy lý. Ngoài Tử Vi Hàm Số, ông còn viết Tử Vi Tổng Hợp. Hai cuốn thường được nhắc chung như một cặp cùng mạch tư duy.
Về tên sách, theo Thầy Trình Minh Đức, “hàm số” mang nghĩa toán học: Tử Vi được xem như một hàm số đa biến. Kết quả một lá số không cố định mà phụ thuộc nhiều biến số phối hợp, giống cách người ta giải một hàm nhiều biến. Cách hiểu này khớp đúng lời tự bạch của tác giả (xem mục 5).
Điểm đáng chú ý nhất ở tác giả là hoài bão canh tân. Trong Lời mở đầu, ông phê phán việc báo chí thời đó khai thác Tử Vi như một “mốt” để câu độc giả, rồi nêu hai mục tiêu:
- Đặt lại nền tảng để Tử Vi thành một bộ môn nhân văn, phi huyền bí.
- “Chính danh” phương pháp xem số bằng khái niệm hàm số. Ông nói rõ phương pháp này “vốn đã có, chỉ hiềm chưa được định danh thích đáng”.
Lưu ý về thông tin xuất bản
Tên tác giả in trong sách là Nguyễn Phát Lộc. Trong vài buổi nói chuyện, tên ông có lúc bị nhắc nhầm thành “Nguyễn Tấn Lộc” hay “Nguyễn Mạnh Bảo”, và chính Thầy Đức cũng nói mình “chưa tìm hiểu kỹ” chi tiết này. Thân thế cụ thể (năm sinh, năm mất), năm in và nhà xuất bản chính xác hiện chưa xác minh được. Chỉ năm biên soạn 1972 là chắc chắn vì in ngay trong sách.
3. Nội dung chính của Tử Vi Hàm Số
Sách chia hai quyển, bố cục sư phạm rõ ràng.
3.1. Quyển Nhất, Phần I: thiết lập và luận đoán lá số
Phần này dạy dựng lá số: an sao, an Tử Vi, Thiên Phủ và các chính tinh, an phụ tinh. Tiếp theo là quy tắc đoán luận một lá số, phần Thầy Đức gọi là “khá cầu kỳ nhưng tỉ mỉ, đầy đủ”.
3.2. Quyển Nhất, Phần II: tham luận đại cương
Sáu chương lý thuyết: luận về các cung, luận về các sao, luận về Bản Mệnh, Cục và Cách, luận về Âm Dương Ngũ Hành, luận về Hàm Số Tử Vi, và luận về giá trị khoa Tử Vi.
3.3. Quyển Hai: 14 chính tinh và 96 phụ tinh
Quyển này dành cho tra cứu: phân tích ý nghĩa 14 chính tinh và 96 phụ tinh (khoảng 110 sao), kèm các cách và tổ hợp sao. Ví dụ, tác giả không bàn tính đào hoa, ngoại hôn chỉ qua sao Đào Hoa mà qua cả cụm Quan, Nô, Di, Mệnh, Thân, Phúc.
3.4. Ba trục lý thuyết xuyên suốt
- Đổi cách nhìn về “sao”. Sao không phải thần linh có uy lực tuyệt đối mà là tên gọi cho các yếu tố nhân bản: thể chất, tính tình, tướng mạo, bệnh lý, nghề nghiệp, tài lộc, phúc đức… Ông lập khung phân loại 5 loại sao (chính tinh, phụ tinh, sao chủ Mệnh, sao chủ Thân, sao lưu động) và 9 loại ý nghĩa của một sao (cơ thể, tướng mạo, bệnh lý, tính tình, nghề nghiệp, tài lộc, điền sản, phúc thọ, vật dụng).
- Phương pháp “hàm số”. Đây là đóng góp mang tính thương hiệu: luận số như giải một hàm số đa cấp, bách biến, mỗi cung là hàm số của nhiều cung khác. Cung Phúc Đức được gọi là “hàm số mơ hồ nhất và là hàm số đa cấp” vì liên quan cùng lúc tới Mệnh, Thân, Di, Quan, Phu Thê… Hệ quả thực hành: không bao giờ kết luận từ một sao hay một cung đơn lẻ.
- Gốc triết lý Âm Dương Ngũ Hành. Toàn bộ đặt trên nền ngũ hành sinh khắc, trạng thái miếu vượng đắc hãm và quan hệ tam hợp, xung chiếu, nhị hợp quen thuộc với nền Tam Hợp Việt Nam.
4. Điểm mạnh và hạn chế
4.1. Điểm mạnh
- Tư duy hệ thống, khoa bảng. Bố cục mạch lạc, thuật ngữ chặt chẽ, nhiều khái niệm còn chú tiếng Pháp. Hiếm cuốn Tử Vi tiếng Việt cùng thời có tầm khái quát như vậy.
- Dạy cách nghĩ, không chỉ cách tra. Phương pháp hàm số tập cho người học phản xạ phối hợp nhiều yếu tố, tránh lỗi “một sao kết luận cả lá số”.
- Có bảng và bộ sao dễ nhớ. Nhiều bảng cách an sao Tử Vi và tổ hợp cách được liệt kê gọn để tra và học thuộc.
- Tinh thần phản biện. Tác giả chủ động nêu “những vấn đề chưa có đáp số” và đặt câu hỏi cho người đọc thay vì áp đặt.
4.2. Hạn chế
- Không dành cho người mới toanh. Sách nặng lý luận, quy tắc luận đoán cầu kỳ. Chưa từng lập lá số sẽ thấy khó vào.
- Đôi chỗ sa đà, có mâu thuẫn. Một số phần đào quá sâu (như cung Phúc). Theo nhận xét của Thầy Đức, vài chỗ ở chương đầu và phần ý nghĩa chính, phụ tinh có điểm mâu thuẫn với các hệ phái khác, cần đọc có đối chiếu.
- Mạnh liệt kê hơn giải thích. Dù tuyên ngôn duy lý, nhiều tổ hợp sao, cách vẫn đưa ra để học thuộc hơn là truy nguyên cơ chế.
- Bản số hóa nhiều lỗi. Bản PDF, đánh máy lưu hành trên mạng rơi dấu, sai chữ khá nhiều.
Hiểu lầm thường gặp: “hàm số” là có công thức tính ra kết quả?
Không có phương trình nào trong sách. “Hàm số” là một cách nghĩ: mỗi điều bạn muốn biết là kết quả của nhiều cung, nhiều sao cùng tác động. Chính tác giả nói ông chỉ đặt tên cho phương pháp “vốn đã có”, không bày ra kỹ thuật mới.
5. Trích đoạn tiêu biểu
Tuyên ngôn canh tân trong Lời mở đầu:
“Phải mang khoa Tử – Vi [từ] thiên đàng xuống nhân thế, từ thần quyền [đến] nhân bản, từ mê tín ra khoa học, từ thiên định đến nhân định. Các ‘sao’ trong Tử – Vi là một tên gọi, tuy nghĩa đen là tinh tú, song nghĩa bóng là một yếu tố của con người.”
Định nghĩa cốt lõi của phương pháp hàm số:
“Xem Tử – Vi theo lối hàm số là tìm trong tương quan giữa các cung, các sao, bản mệnh, cục, cách… Chỉ có phương pháp hàm số mới giúp vận dụng một loạt hàng chục vì sao để xem một cung, phối xét một loạt 5 cung để tìm hiểu một vài yếu tố, kết hợp một loạt 5, 6 yếu tố linh hoạt để xác định một bí ẩn của con người và đời người.”
Thái độ cầu thị của người biên khảo:
“Khi hoàn tất quyển sách này tôi lấy làm thất vọng vì nhận thấy ngành Tử – Vi còn quá nhiều điều cần khám phá trong khi sở học của mình có giới hạn. Nhưng… thà mạnh dạn khai phá thêm một đoạn đường để dọn một hướng đi còn hơn là thúc thủ đợi chờ kẻ khác bắt đầu.”
6. Góc nhìn của Thầy Trình Minh Đức và đối chiếu với sách khác
6.1. Thầy Đức xếp Hàm Số vào sách nên đọc
Thầy Trình Minh Đức nhiều lần xếp Tử Vi Hàm Số vào nhóm sách nên đọc, gần như “gối đầu giường”. Khi được hỏi chọn sách Tử Vi tiếng Việt thời trước, Thầy thường gợi ý Hàm Số cùng Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (Mạn Đàm Tử Vi số 213, và bài giảng giới thiệu các sách hay cần đọc khi học Tử Vi).
Thầy tóm tắt khá cân bằng: cuốn này “được sắp xếp khoa học”, nêu “một quy tắc luận đoán một lá số khá cầu kỳ nhưng tỉ mỉ, đầy đủ”, và điểm mới là luôn lưu ý “một cung có giá trị ảnh hưởng mật thiết đến các yếu tố khác”. Mặt trái là đôi chỗ đi hơi sâu, và “ở chương đầu cùng một số phần nhỏ có mâu thuẫn” so với các hệ phái, nên “các bạn đọc nên chú ý”.
Đặc sắc nhất là nhận định ở Mạn Đàm số 217. Thầy chỉ ra “viên kim cương” của sách: cách tác giả xử lý các cách hao bại và đào hoa nam nữ không dừng ở “sao nào”, mà phân tích luân chuyển qua nhiều cung. Có người ứng ở Mệnh, có người ở cung Phu Thê, có người ở Phúc, ở vận, ở Tật. “Góc nhìn của họ rất rộng khi nhìn một lá số”.
6.2. Cách luận Tuần Triệt: Hàm Số so với Tân Biên
Hàm Số và Tử Vi Đẩu Số Tân Biên cùng nền Tam Hợp Việt và trùng nhau ở rất nhiều chỗ. Chính vì vậy, chỗ hai cụ thật sự khác nhau càng đáng chú ý, và nó nằm ở hai sao Tuần, Triệt.
Trong Tân Biên, Vân Đằng Thái Thứ Lang trình bày Tuần Triệt dạng cẩm nang dùng ngay: cách an (Tuần Trung không vong theo năm sinh, Triệt Lộ không vong theo hàng Can) kèm bảng tra, rồi các quy tắc ứng dụng như Mệnh vô chính diệu rất cần Tuần Triệt án ngữ, các cách “Mệnh Tuần Thân Triệt”…
Hàm Số thì biến Tuần Triệt thành một khảo luận học thuật. Tác giả mở đầu bằng nhận xét rằng ở môn Tử Vi:
“… chưa có sao nào bị tranh chấp dữ dội như hai sao Tuần và Triệt.”
Ông liệt kê năm điểm còn tranh cãi (ngũ hành, thời gian, cường độ, mức độ, đồng cung), trích thẳng quan điểm Thái Thứ Lang kèm số trang (“Triệt ảnh hưởng mạnh mẽ… cho đến năm 30 tuổi”, Tử Vi Đẩu Số, trang 345, 346), rồi đặt câu hỏi phản biện: “Căn bản nào để ấn định thời điểm 30?”. Sau đó ông mới nêu quan điểm riêng và công khai bất đồng với cụ Thái Thứ Lang về cường độ:
“Chúng tôi không cho rằng 2 sao này đều ‘ảnh hưởng mạnh mẽ’ như Thái Thứ Lang. […] Tuần ảnh hưởng nhẹ, vừa phải hơn. Triệt ảnh hưởng mạnh, quyết liệt hơn.”
Hệ quả luận đoán khác nhau. Theo Hàm Số, Tuần chỉ làm sao xấu bớt xấu, sao tốt bớt tốt (không đảo chiều), còn Triệt có thể biến tốt thành xấu và ngược lại trong thời gian nó mạnh. Về ngũ hành, ông cho rằng Tuần Triệt không có hành cố định mà mang hai hành của hai cung tọa thủ, khác lối gán hành cứng (Kim Không, Hỏa Không) mà một số tác giả, trong đó có Tử Vi Nghiệm Lý Toàn Thư của cụ Thiên Lương, sử dụng.
Cùng một đề tài, Tân Biên cho bạn quy tắc để dùng, Hàm Số cho bạn cuộc tranh luận để hiểu. Đây đúng là điều Thầy Đức khen ở lối viết của Nguyễn Phát Lộc trong bài giảng về Tuần Triệt: “cụ không đưa ra nhiều chính kiến mà đặt câu hỏi để người đọc phải suy nghĩ”.
Tử Vi Sơn Khiêm theo cách hiểu nào?
Trang Mệnh gặp Triệt trên thư viện lấy mốc Triệt hết hiệu lực sau tuổi 35, còn Mệnh gặp Tuần được hiểu là giảm cả đẹp lẫn xấu, gần với ý “Tuần nhẹ, không đảo chiều” của Hàm Số. Mốc 30 tuổi của Tân Biên là một dị bản đáng biết.
6.3. Một cách cục, hai cách hiểu: Mã đầu đới kiếm
Hàm Số và Tân Biên cùng định nghĩa cách này là “Cung Mệnh hay Quan ở Ngọ, có Kình tọa thủ, có Hình Mã hợp chiếu, như đầu ngựa có mang thanh kiếm”, tức Kình Dương tại Ngọ gặp Thiên Hình, Thiên Mã. Trang cách Mã đầu đới kiếm trên thư viện theo cách hiểu phổ biến hiện nay: Thiên Đồng, Thái Âm, Hóa Lộc và Kình Dương đồng cung tại Ngọ. Khi gặp tên cách trong sách cũ, bạn nên kiểm lại điều kiện thành cách, đừng mặc định mọi sách hiểu như nhau.
6.4. Mạnh về khung tư duy, đòi người đọc chủ động
So với cuốn “chị em” Tử Vi Tổng Hợp, cả hai đều mạnh ở việc đúc kết bảng an sao và liệt kê tổ hợp bộ sao, cách để người đọc học thuộc. Thầy Đức nhận xét ở Mạn Đàm số 219 rằng đó vừa là ưu (có sẵn khung để nhớ) vừa là nhược: nhiều chỗ “không phân tích chi tiết tại sao lại như thế”. Muốn truy tận gốc cơ chế, bạn nên đọc kèm một cuốn thiên về diễn giải nguyên lý.
7. Các bản in và lưu ý khi đọc
- Bản gốc: ấn hành tại Sài Gòn, Lời mở đầu đề “9 tháng 9 năm 1972”. Nhà xuất bản thường được dẫn là Khoa Học Nhân Văn.
- Năm ấn hành chưa thống nhất: các nguồn giới thiệu ghi 1970, 1972 hoặc 1974. Năm biên soạn 1972 thì chắc, năm in cụ thể chưa xác minh được.
- Độ dày dao động: có nơi ghi khoảng 240 trang, có nơi khoảng 500 trang, có thể do khác nhau giữa các lần tái bản hoặc gộp quyển.
- Bản số hóa trôi nổi: bản PDF, đánh máy phổ biến có nhiều lỗi chính tả và nhận dạng chữ, như “thần quyền thanh nhân bản” (đúng là “đến nhân bản”).
Mẹo khi trích Hàm Số
Khi chép một con số hay một bảng an sao từ bản điện tử, bạn hãy so với bản in hoặc một cuốn cùng dòng như Tân Biên. Chữ nào đọc thấy vô nghĩa, gần như chắc là lỗi đánh máy chứ không phải thuật ngữ riêng của tác giả.
8. So sánh với sách cùng dòng
- So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên: cùng nền tiếng Việt, Tam Hợp. Tân Biên là cẩm nang lập thành và phú đoán dễ dùng cho người mới, Hàm Số phân tích hệ thống và lý luận hơn, hợp giai đoạn nâng cao.
- So với Tử Vi Tổng Hợp (cùng tác giả): cùng mạch tư duy “hàm số, tổng hợp”. Nên đọc như một cặp bổ sung cho nhau.
- So với Số Tử Vi Dưới Mắt Khoa Học: hai cuốn chung tinh thần duy lý, “khoa học hóa” Tử Vi. Hàm Số thiên về dựng phương pháp luận, cuốn kia nghiêng về lý giải hiện tượng.
Các cuốn trên đều thuộc dòng phái Tam Hợp truyền thống, cùng nền với cách luận trên Tử Vi Sơn Khiêm, nên rất tiện đối chiếu.
9. Ai nên đọc Tử Vi Hàm Số và đọc thế nào?
- Người mới bắt đầu: không phải lựa chọn đầu tiên. Bạn nên nắm cách lập lá số và ý nghĩa cơ bản của sao qua một cuốn nhập môn trước.
- Người đã có nền: đây là cuốn nâng cấp tư duy rất đáng giá, học cách luận vận hạn và 12 cung theo lối phối hợp nhiều biến số.
- Người nghiên cứu: đọc như một nỗ lực lý thuyết hóa Tử Vi tiêu biểu của miền Nam trước 1975, nhất là các chương “Hàm Số Tử Vi” và “Giá trị khoa Tử Vi”.
Tập luận theo lối hàm số
Mỗi khi định kết luận một điều, bạn hãy liệt kê ít nhất năm cung liên quan, như tác giả làm với cung Phúc. Với vận hạn cũng vậy: đừng chỉ nhìn cung hạn, hãy đặt nó cạnh Mệnh, Thân và tam phương. Bạn có thể xem đại vận 10 năm của mình rồi thử luận theo cách này.
Đọc Hàm Số rồi, lá số của bạn nói gì?
Phương pháp hàm số chỉ thật sự sáng khi đặt lên một lá số cụ thể. Bạn có thể xem luận giải Tử Vi trọn đời để thấy các cung, các sao phối hợp với nhau thế nào trên chính lá số của mình.