Tử Vi Sơn Khiêm

Ngũ hành là gì

Ngũ hành là học thuyết cho rằng vạn vật trong vũ trụ được tạo thành và vận hành bởi năm yếu tố (hành): Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, ràng buộc nhau qua hai quy luật tương sinh (hỗ trợ nhau) và tương khắc (chế ngự nhau). Trong Tử Vi, ngũ hành là lớp nền dùng để gán hành cho can – chi, cung, sao và bản mệnh, từ đó luận giải khía cạnh sinh – khắc khi giải lá số.

Ngũ hành là gì trong Tử Vi
Ngũ hành là gì trong Tử Vi

1. Ngũ hành là gì?

Ngũ hành là học thuyết cổ phương Đông cho rằng mọi sự vật được tạo nên và vận động nhờ năm yếu tố gốc là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, năm yếu tố này nuôi nhau theo vòng tương sinh và chế nhau theo vòng tương khắc. Trong Tử Vi, ngũ hành là lớp nền gán cho can chi, cung, sao, bản mệnh và Cục để xét chúng hợp hay nghịch với nhau.

Tên gọi gồm hai chữ Hán Việt:

  • Ngũ (五): năm, chỉ năm hành.
  • Hành (行): đi, vận hành, lưu chuyển. Đây là chữ quan trọng nhất. Người xưa không gọi là “ngũ chất” mà gọi là “ngũ hành”, vì năm yếu tố này không đứng yên. Chúng luôn chuyển hóa và tác động lẫn nhau.

Năm hành cùng hình tượng nguyên thủy:

  • Mộc (木): cây cỏ. Vươn lên, sinh sôi, mềm mà bền.
  • Hỏa (火): lửa. Bốc lên, nóng, sáng, lan tỏa.
  • Thổ (土): đất. Dung chứa, nuôi dưỡng, làm trung gian hòa giải.
  • Kim (金): kim loại. Rắn, sắc, thu lại, quyết đoán.
  • Thủy (水): nước. Chảy xuống, thấm sâu, lạnh, ẩn tàng.

Hình ảnh dễ nhớ nhất là một năm có bốn mùa. Mùa xuân cây cối đâm chồi là Mộc. Mùa hạ nóng bức là Hỏa. Mùa thu lá rụng, khí thu lại là Kim. Mùa đông giá lạnh, vạn vật nằm im là Thủy. Còn Thổ đứng ở các khoảng giao mùa, làm cầu nối để mùa này chuyển sang mùa kia. Nhìn như vậy bạn sẽ thấy ngũ hành là năm trạng thái nối tiếp nhau của một vòng vận động, chứ không phải năm thứ đồ vật tách rời.

Theo kinh nghiệm của Thầy Trình Minh Đức, học thuyết ngũ hành diễn giải sự phát triển của vạn vật qua hai nguyên lý cơ bản là tương sinh và tương khắc. Tương sinh là giúp nhau để phát triển. Tương khắc là áp chế nhau để giữ cân bằng. Hai quá trình này không bao giờ tồn tại độc lập. Chỉ có sinh mà không có khắc thì mọi thứ phát triển thái quá rồi mau tàn.

2. Vị trí và vai trò của ngũ hành trong lá số Tử Vi

Ngũ hành không phải khái niệm riêng của Tử Vi. Đông y, Phong thủy, Kinh Dịch, Tử Bình đều dùng nó. Điểm khác là Tử Vi Đẩu Số luận chủ yếu bằng sao (tinh đẩu), nên ngũ hành ở đây đóng vai trò lớp nền và lớp gia giảm, không phải lớp quyết định cát hung một mình.

Trên một lá số Tử Vi, gần như thành phần nào cũng được gán một hành:

  • Thiên can và địa chi: mỗi can, mỗi chi có hành riêng. Đây là nguyên liệu để tính mọi thứ khác.
  • 12 cung: mỗi cung mang hành của địa chi nơi nó đóng. Cung Dần, Mão thuộc Mộc, cung Tý, Hợi thuộc Thủy.
  • Các sao: mỗi sao được cổ nhân định sẵn một hành. Tử Vi thuộc Thổ, Thái Dương thuộc Hỏa, Vũ Khúc thuộc Kim.
  • Bản mệnh: hành nạp âm của năm sinh, ví dụ sinh năm Canh Ngọ là Lộ Bàng Thổ, hành Thổ.
  • Cục: hành nạp âm của cung an Mệnh, quy thành một trong năm cục từ Thủy Nhị đến Hỏa Lục.

Nếu ví lá số như một ngôi nhà, thì sao và cung là đồ đạc, phòng ốc bạn nhìn thấy. Còn ngũ hành là hệ khung và hệ dây điện chạy ngầm trong tường. Bạn không nhìn thấy nó trước tiên, nhưng nó cho biết phòng nào được cấp điện tốt, phòng nào chập chờn.

2.1. Ngũ hành và âm dương khác nhau thế nào?

Ngũ hành luôn đi cặp với âm dương, nên người mới hay gộp làm một. Thật ra mỗi bên trả lời một câu hỏi khác:

Tiêu chí Âm dương Ngũ hành
Số phần tử 2 mặt: Âm và Dương 5 hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ
Trả lời câu hỏi Thứ này thiên về động hay tĩnh, sáng hay tối, cương hay nhu? Thứ này thuộc loại nào, nuôi hay chế thứ khác?
Dùng trong Tử Vi Phân âm dương cho can, chi, sao, giới tính. Định chiều thuận nghịch của đại vận Gán hành cho can, chi, cung, sao, bản mệnh, Cục. Xét sinh khắc
Kết hợp Mỗi hành lại chia âm dương. Ví dụ Vũ Khúc là âm Kim, Văn Xương là dương Kim

2.2. Vì sao ngũ hành chỉ là lớp gia giảm

Có một nguyên tắc nên nhớ từ đầu: trong Tử Vi, cát hung trước hết nằm ở bộ sao và cách cục. Ngũ hành dùng để tinh chỉnh, để giải thích vì sao cùng một bộ sao mà người này hưởng trọn, người kia hưởng nửa vời.

Ngũ hành là phần thêm thắt, không phải món chính

Theo kinh nghiệm của Thầy Đức, cái gì tương sinh với bản mệnh thì thường tốt hơn, nhưng đó chỉ là phần thêm thắt bên ngoài, không phải chi tiết quan trọng nhất. Có trường hợp tương sinh mà lại thành kém, có trường hợp tương khắc lại thành hay. Vì vậy bạn đừng bỏ qua bộ sao chỉ để so hành.

3. Bảng năm hành và hai quy luật gốc

Ngũ hành là một tập đóng gồm đúng năm phần tử. Bảng dưới gom các thuộc tính quy ước phổ biến của từng hành, kèm phần can chi mà Tử Vi dùng trực tiếp.

Hành Hình tượng Đặc tính Màu Mùa Phương Tạng Thiên can Địa chi
Mộc (木) Cây cỏ Sinh phát, vươn lên, nhân từ Xanh Xuân Đông Can (gan) Giáp, Ất Dần, Mão
Hỏa (火) Lửa Bốc lên, nóng sáng, lễ độ Đỏ Hạ Nam Tâm (tim) Bính, Đinh Tỵ, Ngọ
Thổ (土) Đất Dung chứa, nuôi dưỡng, giữ chữ tín Vàng Cuối mỗi mùa Trung ương Tỳ (dạ dày, tiêu hóa) Mậu, Kỷ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi
Kim (金) Kim loại Thu liễm, rắn sắc, trọng nghĩa Trắng Thu Tây Phế (phổi) Canh, Tân Thân, Dậu
Thủy (水) Nước Hướng xuống, thấm nhuần, trí tuệ Đen Đông Bắc Thận Nhâm, Quý Hợi, Tý

Hai cột cuối là phần bạn sẽ dùng nhiều nhất. Mười thiên can chia đều cho năm hành, mỗi hành hai can, một dương một âm. Mười hai địa chi thì chia không đều: bốn hành Mộc, Hỏa, Kim, Thủy mỗi hành hai chi, riêng Thổ giữ bốn chi ở bốn góc là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Đó cũng là bốn cung “mộ khố” trên lá số.

3.1. Vòng tương sinh

Tương sinh là hành này nuôi dưỡng, thúc đẩy hành kia. Vòng sinh khép kín năm cặp: Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc. Trong vòng này, hành sinh ra là “mẹ”, hành được sinh là “con”. Chi tiết từng cặp, chiều sinh nhập và sinh xuất, bạn xem ở bài ngũ hành tương sinh.

3.2. Vòng tương khắc

Tương khắc là hành này chế ngự hành kia để giữ thế cân bằng. Vòng khắc cũng có năm cặp: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Mẹo nhớ: xếp năm hành theo vòng sinh thành vòng tròn, hai hành liền nhau thì sinh, hai hành cách nhau một hành thì khắc. Chiều khắc nhập, khắc xuất và “khắc hữu tình” được giải kỹ ở bài ngũ hành tương khắc.

3.3. Mỗi hành có bốn mối quan hệ

Gộp hai vòng lại, hành nào cũng đứng trong bốn quan hệ: có hành sinh cho nó, có hành nó sinh ra, có hành khắc nó và có hành nó khắc. Thêm quan hệ thứ năm là gặp chính hành mình, gọi là tương hòa. Bảng sau là cách nhìn của từng hành, rất tiện khi bạn tra cho bản mệnh của mình.

Hành gốc Được sinh bởi (mẹ) Sinh ra (con) Bị khắc bởi Khắc được Tương hòa
Mộc Thủy Hỏa Kim Thổ Mộc
Hỏa Mộc Thổ Thủy Kim Hỏa
Thổ Hỏa Kim Mộc Thủy Thổ
Kim Thổ Thủy Hỏa Mộc Kim
Thủy Kim Mộc Thổ Hỏa Thủy

Sinh và khắc không đồng nghĩa với tốt và xấu. Sinh quá nhiều có khi thành hại, khắc vừa đủ có khi lại rèn người. Tầng điều tiết này người xưa gọi là chế và hóa, được trình bày ở bài sinh khắc chế hóa.

4. Các loại ngũ hành trên lá số: ngũ hành đơn và ngũ hành kép

Đây là phần người học Tử Vi hay nhầm nhất. Cùng mang tên Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, nhưng trên lá số có nhiều loại ngũ hành tính theo những cách khác nhau. Theo kinh nghiệm của Thầy Trình Minh Đức, có thể chia gọn thành hai nhóm:

  • Ngũ hành đơn: hành gán cho một yếu tố riêng lẻ. Ví dụ cung Dần là Mộc, cung Ngọ là Hỏa, can Nhâm là Thủy, can Đinh là Hỏa.
  • Ngũ hành kép: hành sinh ra khi ghép can với chi, tức ngũ hành nạp âm. Ví dụ Giáp Tý là Hải Trung Kim, dù can Giáp thuộc Mộc và chi Tý thuộc Thủy.
Loại ngũ hành Đơn hay kép Cách hình thành Ví dụ
Ngũ hành của thiên can Đơn Hành cố định của từng can Giáp Mộc, Bính Hỏa, Canh Kim
Ngũ hành của cung (địa chi) Đơn Hành cố định của địa chi nơi cung đóng Cung Dần Mộc, cung Ngọ Hỏa, cung Tuất Thổ
Ngũ hành của quái vị Đơn Hành theo quẻ Bát quái phủ lên cung Cung Dần thuộc quẻ Cấn, hành Thổ
Ngũ hành của tam hợp Đơn Mỗi bộ tam hợp mang một hành chung Thân Tý Thìn Thủy, Hợi Mão Mùi Mộc, Dần Ngọ Tuất Hỏa, Tỵ Dậu Sửu Kim
Ngũ hành của sao Đơn Cổ nhân định sẵn cho từng sao Tử Vi Thổ, Phá Quân Thủy, Thất Sát Kim
Ngũ hành nạp âm năm sinh Kép Can chi năm sinh quy về nạp âm Canh Ngọ là Lộ Bàng Thổ, ra bản mệnh Thổ
Ngũ hành nạp âm cung Mệnh Kép Can chi của cung an Mệnh quy về nạp âm Cung Mệnh Canh Tý là Bích Thượng Thổ, ra Thổ Ngũ Cục

Có một chi tiết thú vị ở dòng tam hợp: bốn bộ tam hợp chỉ mang bốn hành Thủy, Mộc, Hỏa, Kim. Không có bộ tam hợp nào hành Thổ, vì Thổ đã nằm sẵn trong cả bốn bộ ở vị trí Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Bộ tam hợp này cũng là khung tam phương tứ chính mà bạn dùng hằng ngày khi xem lá số.

Phải so cùng một hệ quy chiếu

Theo kinh nghiệm của Thầy Đức, ngũ hành đơn và ngũ hành kép không đặt trên cùng một nền, nên không so thẳng với nhau được. Giống như cùng là tiền nhưng đô la Mỹ và tiền Việt khác đơn vị, muốn so phải quy đổi. Trên lá số Tử Vi chỉ có hai ngũ hành nạp âm là hành của bản mệnh và hành của Cục. Hai thứ này so với nhau là đúng hệ. Đem hành nạp âm của bản mệnh so trực tiếp với hành đơn của một cung là so lệch.

Muốn hiểu kỹ ngũ hành kép hình thành ra sao, bạn đọc bài ngũ hành nạp âm. Bảng 60 cặp can chi làm khung cho 30 nạp âm nằm ở bài lục thập hoa giáp.

5. Ứng dụng: từng hành hiện diện trên lá số ra sao

Phần này đi qua từng hành một. Với mỗi hành, bạn sẽ thấy nó nằm ở can nào, cung nào, Cục nào, sao nào, và người có bản mệnh hành đó nên để ý điều gì. Đây là cách nhìn ngũ hành “xuyên lá số”, giúp bạn không bỏ sót lớp nào.

5.1. Hành Kim trên lá số

Kim là khí của mùa thu, thu lại, cắt gọt, phân định. Trên lá số, hành Kim xuất hiện ở những chỗ sau:

  • Can và cung: can Canh, Tân. Cung Thân, Dậu. Bộ tam hợp Tỵ Dậu Sửu mang hành Kim.
  • Cục: Kim Tứ Cục, đại vận đầu khởi 4 tuổi, vòng Tràng Sinh khởi tại Tỵ.
  • Chính tinh hành Kim: Vũ Khúc (âm Kim, sao tài, cương quyết) và Thất Sát (dương Kim đới Hỏa, sao quyền, dám làm).
  • Phụ tinh hành Kim: Kình Dương và Đà La (Kim kèm tính Hỏa), Văn Xương (dương Kim, sao văn), Thiên Khốc, Bạch Hổ, Hoa Cái, Tấu Thư.
  • Bản mệnh Kim: được Thổ sinh, sinh ra Thủy, bị Hỏa khắc, khắc được Mộc.

Bạn để ý sẽ thấy các sao hành Kim phần đông mang tính sắc, cứng, quyết: sao tài cứng như Vũ Khúc, sao quyền như Thất Sát, sao sát như Kình Đà. Khi nhiều sao Kim tụ một cung mà thiếu sao mềm đi kèm, cung đó thường cương nhiều hơn nhu. Người xưa còn có hình ảnh “kim gặp đất màu” để nói Kình Dương vào bốn cung Thổ (mộ khố) thì bớt hung, vì Thổ là nơi chứa giữ Kim.

5.2. Hành Mộc trên lá số

Mộc là khí mùa xuân, sinh sôi, mềm dẻo, mưu tính. Trên lá số, hành Mộc nằm ở:

  • Can và cung: can Giáp, Ất. Cung Dần, Mão. Bộ tam hợp Hợi Mão Mùi mang hành Mộc.
  • Cục: Mộc Tam Cục, đại vận đầu khởi 3 tuổi, vòng Tràng Sinh khởi tại Hợi.
  • Chính tinh hành Mộc: Thiên Cơ (âm Mộc, sao mưu trí) và Tham Lang (dương Mộc đới Thủy, sao đào hoa, ham muốn).
  • Phụ tinh hành Mộc: Hóa Khoa (theo cách xếp đang dùng trên site), Đào Hoa, Phượng Các, Tang Môn, Tướng Quân, Ân Quang.
  • Bản mệnh Mộc: được Thủy sinh, sinh ra Hỏa, bị Kim khắc, khắc được Thổ.

Hai chính tinh Mộc đều là sao “động não”: Thiên Cơ động ở mưu tính, Tham Lang động ở ham muốn và giao tế. Vì Tham Lang kiêm cả Thủy, khi luận sinh khắc bạn nên nhớ sao này có hai mặt hành. Một chi tiết người xưa hay nhắc: Thiên Cơ hành Mộc nên khi đóng ở cung Tật Ách thường được đọc thêm theo hướng gan mật, gân cốt và thần kinh, đúng với tạng của hành Mộc ở bảng trên.

5.3. Hành Thủy trên lá số

Thủy là khí mùa đông, thấm sâu, ẩn tàng, thiên về trí. Đây là hành có nhiều chính tinh nhất:

  • Can và cung: can Nhâm, Quý. Cung Hợi, Tý. Bộ tam hợp Thân Tý Thìn mang hành Thủy.
  • Cục: Thủy Nhị Cục, đại vận đầu khởi 2 tuổi, vòng Tràng Sinh khởi tại Thân.
  • Chính tinh hành Thủy: Thái Âm (âm Thủy, sao phú), Thiên Đồng (dương Thủy, sao phúc), Cự Môn (âm Thủy, sao ám), Thiên Tướng (dương Thủy, sao ấn) và Phá Quân (âm Thủy, sao hao).
  • Phụ tinh hành Thủy: Hữu Bật, Văn Khúc, Hóa Kỵ, Hồng Loan, Thiên Hỷ, Thiên Riêu, Long Trì, Thanh Long.
  • Bản mệnh Thủy: được Kim sinh, sinh ra Mộc, bị Thổ khắc, khắc được Hỏa.

Một ví dụ rất hay để thấy ngũ hành hoạt động giữa hai sao: Phá Quân trông như lửa vì tính phá cách, dám đập đi làm lại, nhưng hành của nó lại là Thủy. Hành của sao do cổ nhân định sẵn, không suy ra từ tính chất bề ngoài. Còn cặp Cự Môn và Thái Dương là ví dụ của khắc ngay trong một bộ sao: Cự Môn hành Thủy, Thái Dương hành Hỏa, hai sao tự xung khắc, nên khi ở thế hãm rất cần cát tinh đỡ.

5.4. Hành Hỏa trên lá số

Hỏa là khí mùa hạ, bùng lên, tỏa sáng, nhanh và nóng. Trên lá số, hành Hỏa có mặt ở:

  • Can và cung: can Bính, Đinh. Cung Tỵ, Ngọ. Bộ tam hợp Dần Ngọ Tuất mang hành Hỏa.
  • Cục: Hỏa Lục Cục, đại vận đầu khởi 6 tuổi, vòng Tràng Sinh khởi tại Dần.
  • Chính tinh hành Hỏa: Thái Dương (dương Hỏa, sao quý) và Liêm Trinh (âm Hỏa, sao tù, giữ kỷ cương).
  • Phụ tinh hành Hỏa: Hỏa Tinh (dương Hỏa), Linh Tinh (âm Hỏa), Địa Không, Địa Kiếp, Thiên Khôi, Thiên Việt, Thiên Mã, Thiên Hình, Hóa Quyền (theo cách xếp đang dùng trên site), Thái Tuế.
  • Bản mệnh Hỏa: được Mộc sinh, sinh ra Thổ, bị Thủy khắc, khắc được Kim.

Hành Hỏa cho thấy rõ nhất vì sao cung có hành riêng lại quan trọng. Thái Dương ở Tỵ, Ngọ là mặt trời giữa trưa, còn ở Hợi, Tý thì người xưa gọi là “mặt trời chìm đáy nước”, vì cung Thủy dập khí Hỏa của sao. Ngược lại, sao Hỏa như Thái Dương, Liêm Trinh gặp Địa Không có khi lại được đọc là “phát” như lửa gặp gió. Cùng một hành, đặt vào môi trường khác là ra kết quả khác.

5.5. Hành Thổ trên lá số

Thổ là khí giao mùa, dung chứa, nuôi dưỡng, giữ cho các hành khác có chỗ dựa. Trên lá số, hành Thổ có mặt ở:

  • Can và cung: can Mậu, Kỷ. Bốn cung Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Không có bộ tam hợp nào hành Thổ.
  • Cục: Thổ Ngũ Cục, đại vận đầu khởi 5 tuổi, vòng Tràng Sinh khởi tại Thân, cùng chỗ với Thủy.
  • Chính tinh hành Thổ: Tử Vi (Thổ, có ý kiến gọi là âm dương Thổ, sao đế), Thiên Phủ (dương Thổ, sao kho) và Thiên Lương (dương Thổ, sao ấm, che chở).
  • Phụ tinh hành Thổ: Lộc Tồn (âm Thổ), Tả Phù, Hóa Lộc (theo cách xếp đang dùng trên site), Tam Thai, Thai Phụ, Quốc Ấn, Cô Thần, Quả Tú, Thiên Thọ.
  • Bản mệnh Thổ: được Hỏa sinh, sinh ra Kim, bị Mộc khắc, khắc được Thủy.

Các sao Thổ phần đông là sao “giữ”: Tử Vi giữ ngôi, Thiên Phủ giữ kho, Lộc Tồn giữ lộc, Thiên Lương che chở. Theo kinh nghiệm của Thầy Đức, Thiên Phủ hành Thổ nên khi luận bệnh tật có tính chất gần với Tử Vi, cần chú ý thêm dạ dày, tỳ vị, đúng với tạng của hành Thổ.

Mẹo nhớ nhanh hành của 14 chính tinh

Thủy có năm sao: Thái Âm, Thiên Đồng, Cự Môn, Thiên Tướng, Phá Quân. Thổ có ba sao: Tử Vi, Thiên Phủ, Thiên Lương. Ba hành còn lại mỗi hành hai sao: Kim có Vũ Khúc, Thất Sát. Mộc có Thiên Cơ, Tham Lang. Hỏa có Thái Dương, Liêm Trinh. Cộng lại vừa đủ 14. Cách áp hành của từng sao vào 12 cung được trình bày ở bài ngũ hành sinh khắc của cung và sao.

6. Cách dùng ngũ hành khi xem lá số, từng bước

Biết hành của từng thứ rồi, câu hỏi tiếp theo là dùng theo thứ tự nào. Dưới đây là trình tự gọn, mỗi bước chỉ so những thứ cùng hệ với nhau.

6.1. Bước 1: xác định bản mệnh

Lấy can chi năm sinh âm lịch, tra nạp âm, ra hành bản mệnh. Ví dụ sinh năm 1990 là Canh Ngọ, nạp âm Lộ Bàng Thổ, bản mệnh Thổ.

  • Phải dùng năm âm lịch. Người sinh tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch rất dễ vẫn thuộc năm âm lịch trước.
  • Bản mệnh không phân nam nữ. Đây là điểm khác với cung phi trong Phong thủy Bát trạch.

6.2. Bước 2: xác định Cục và so với bản mệnh

Lấy can chi của cung an Mệnh, tra nạp âm, ra Cục. Cách độn can cho cung Mệnh có ở bài cách tính Cục. Có Cục rồi thì so với bản mệnh, vì cả hai đều là nạp âm:

  • Cục sinh Mệnh: nền tảng được nâng đỡ, thường được xem là thế đẹp nhất.
  • Mệnh Cục cùng hành: vững, ổn định.
  • Mệnh sinh Cục: bản thân phải bỏ sức nuôi hoàn cảnh, hao hơn.
  • Mệnh khắc Cục: vất vả nhưng mình làm chủ được tình thế.
  • Cục khắc Mệnh: hoàn cảnh đè lên mình, cần nhiều nỗ lực và cát tinh đỡ.

6.3. Bước 3: xem cung an Mệnh đứng ở đâu trong vòng sinh vượng của bản mệnh

Theo kinh nghiệm của Thầy Đức, ở bước này không nên so thẳng hành bản mệnh với hành cung an Mệnh, mà xem cung Mệnh nằm ở trạng thái nào trong 12 trạng thái suy vượng tính theo hành bản mệnh, giống cách an vòng Tràng Sinh. Mệnh rơi vào chỗ Tràng Sinh, Lâm Quan, Đế Vượng thì khí của bản mệnh mạnh. Rơi vào Bệnh, Tử, Tuyệt thì khí yếu, nhưng nếu chính tinh tại đó có hành sinh cho bản mệnh thì vẫn được cứu giải.

6.4. Bước 4: xét chính tinh thủ Mệnh với bản mệnh

Xem hành của các chính tinh trong cung Mệnh và tam hợp Mệnh có sinh, hòa hay khắc bản mệnh. Sao sinh bản mệnh thì như có người nâng đỡ, sao khắc bản mệnh thì phần lợi của sao bị chiết bớt. Bước này luôn đi sau việc xét miếu vượng đắc hãm và cách cục của sao.

6.5. Bước 5: đặt tất cả vào bộ sao rồi mới kết luận

Ngũ hành chỉ cho biết “lực kéo” của từng lớp. Kết luận cuối cùng vẫn phải đặt cạnh cát tinh, sát tinh, Tứ Hóa và cách cục. Đừng vì một cặp khắc mà phủ nhận cả một bộ sao đẹp, cũng đừng vì một cặp sinh mà tô hồng một bộ sao kém.

Muốn biết mình đang thiếu hành nào?

Ngũ hành trên lá số Tử Vi cho biết các lớp sinh khắc của bản mệnh, Cục và sao. Nếu bạn muốn nhìn riêng câu hỏi mình vượng hành nào, khuyết hành nào và nên bổ khuyết ra sao trong đời sống, bạn có thể xem mệnh khuyết theo ngày giờ sinh của mình.

7. Ngũ hành trong vận hạn

Ngũ hành không chỉ dùng cho lá số gốc. Khi vận hạn đi qua từng cung, lớp sinh khắc cũng thay đổi theo. Nguyên tắc vẫn là so cùng hệ.

  • Đại vận: mỗi 10 năm một cung. Xem chính tinh và các sao tại cung đại vận có hành sinh hay khắc bản mệnh, cộng với bộ sao tốt xấu của cung đó. Đại vận vào cung có sao sinh bản mệnh mà bộ sao lại đẹp thì thuận hơn hẳn. Bạn có thể tra từng chặng 10 năm ở trang xem đại vận.
  • Tiểu vận: mỗi năm một cung. Can chi của năm đó cũng có nạp âm riêng, nhiều người dùng để so với bản mệnh như một lớp tham khảo. Chi tiết từng năm có ở trang xem tiểu vận.
  • Cách đọc chung: vận gặp sao sinh bản mệnh như được thêm gió thuận. Vận gặp sao khắc bản mệnh như đi ngược gió, phải bỏ sức nhiều hơn, nhưng nếu bộ sao mạnh thì vẫn đi được.

Bạn đừng quên một lần nữa: trong vận hạn, sao và cách cục vẫn quyết định trước. Ngũ hành chỉ cho biết vận đó dễ hay khó với riêng bạn, theo cái gốc hành mà bạn mang từ lúc sinh ra.

8. Ví dụ minh họa

Hai ví dụ dưới đây dựng theo đúng quy tắc định Cục, để bạn thấy các lớp ngũ hành đi cùng nhau ra sao.

8.1. Sinh năm Canh Ngọ (1990), Mệnh an tại Tý

  • Bản mệnh: Canh Ngọ là Lộ Bàng Thổ, hành Thổ.
  • Cục: năm Canh thì tháng Giêng (cung Dần) khởi Mậu Dần. Đếm thuận tới cung Tý được Mậu Tý, nạp âm Tích Lịch Hỏa. Vậy lá số là Hỏa Lục Cục, đại vận đầu khởi 6 tuổi.
  • Mệnh và Cục: Cục Hỏa sinh Mệnh Thổ, thế Cục sinh Mệnh, nền tảng được nâng đỡ.
  • Cung Mệnh trong vòng sinh vượng của bản mệnh Thổ: Thổ khởi Tràng Sinh tại Thân, đếm thuận Dậu là Mộc Dục, Tuất là Quan Đới, Hợi là Lâm Quan, Tý là Đế Vượng. Cung Mệnh đứng đúng chỗ khí bản mệnh mạnh nhất.
  • Chính tinh: giả sử Mệnh có Tử Vi (Thổ). Sao cùng hành với bản mệnh, tương hòa, đứng vững.

Đọc cả cụm: đây là lá số có lớp ngũ hành thuận. Nhưng muốn biết đời người này hay đến đâu thì vẫn phải xem Tử Vi đi với những sao nào, tam phương có cát tinh hay sát tinh.

8.2. Sinh năm Giáp Tý (1984), Mệnh an tại Dần

  • Bản mệnh: Giáp Tý là Hải Trung Kim, hành Kim.
  • Cục: năm Giáp thì cung Dần là Bính Dần, nạp âm Lô Trung Hỏa. Lá số là Hỏa Lục Cục.
  • Mệnh và Cục: Cục Hỏa khắc Mệnh Kim, thế khắc nhập. Đây là kiểu người phải tự rèn mình nhiều trong hoàn cảnh.
  • Cách nhìn mềm hơn: người xưa có hình ảnh Hỏa khắc Kim thì Kim mới thành khí cụ. Lửa không chỉ làm chảy vàng, lửa còn luyện vàng. Nếu chính tinh tại Mệnh có hành Thổ (ví dụ Tử Phủ đồng cung tại Dần), Thổ sinh Kim sẽ đỡ cho bản mệnh, đúng tinh thần “có hành thứ ba hóa giải”.

Hai ví dụ cho thấy cùng một khung Hỏa Lục Cục, nhưng bản mệnh khác nhau thì một người được sinh, một người bị khắc. Đó là lý do không thể đọc Cục tách rời bản mệnh.

9. Lưu ý và hiểu lầm thường gặp

  • So khác hệ: lấy nạp âm của bản mệnh so thẳng với hành đơn của cung, rồi kết luận “mệnh Kim vào cung Thủy là sinh xuất”. Hai vế khác loại, kết luận dễ lệch.
  • Suy hành của sao từ tính chất: thấy Phá Quân phá cách thì nghĩ là Hỏa. Hành của sao do cổ nhân định sẵn, Phá Quân là Thủy.
  • Coi ngũ hành là quyết định: trong Tử Vi, ngũ hành là lớp gia giảm. Sao và cách cục mới là lớp chính.
  • Lẫn với ngũ hành Phong thủy: cung phi Bát trạch tính theo năm sinh và giới tính, còn bản mệnh Tử Vi tính theo nạp âm năm sinh và không phân nam nữ.
  • Cứ sinh là tốt, cứ khắc là xấu: cháy nhà thì không ai ném thêm gỗ vào cho “tương sinh”, mà phải dùng nước dập. Cái quyết định là bối cảnh và mục đích, không phải chữ sinh hay chữ khắc.

Hiểu lầm thường gặp: bản mệnh bị Cục khắc là cả đời lận đận?

Không phải vậy. Khắc trong ngũ hành mang nghĩa phải bỏ công sức để thắng, nên Cục khắc Mệnh nói lên con đường vất vả hơn, chứ không phải con đường đóng cửa. Lửa khắc vàng nhưng cũng là thứ luyện vàng thành đồ dùng. Nếu chính tinh thủ Mệnh có hành sinh cho bản mệnh, nếu tam phương có cát tinh, nếu đại vận gặp sao tốt, thì thế khắc này hoàn toàn được điều tiết. Biết mình ở thế khắc là để chủ động rèn luyện và chọn đúng thời điểm, không phải để lo lắng.

Ngũ hành trên lá số của bạn đang sinh hay đang khắc?

Bản mệnh, Cục, cung Mệnh và chính tinh của mỗi người kết hợp thành một thế ngũ hành riêng, không ai giống ai. Bạn có thể lập lá số Tử Vi và xem luận giải trọn đời để đọc thế sinh khắc này cùng bộ sao và các đại vận của chính mình.

Đánh giá bài viết này

Câu hỏi thường gặp

Ngũ hành là gì?

Ngũ hành là học thuyết cho rằng vạn vật do năm hành Kim 金, Mộc 木, Thủy 水, Hỏa 火, Thổ 土 cấu thành và vận hành, ràng buộc nhau qua hai quy luật tương sinh (nuôi nhau) và tương khắc (chế nhau). Trong Tử Vi, ngũ hành là lớp nền để gán hành cho can – chi, cung, sao và bản mệnh.

Ngũ hành tương sinh và tương khắc theo thứ tự nào?

Tương sinh: Mộc → Hỏa → Thổ → Kim → Thủy → (quay lại) Mộc. Tương khắc: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Cả hai đều là vòng khép kín.

Ngũ hành trong Tử Vi khác gì ngũ hành thông thường?

Khác ở chỗ trong Tử Vi tồn tại nhiều loại ngũ hành không cùng “đơn vị”: ngũ hành của cung, của quái vị, của tam hợp cục (đều là hành “đơn”) và ngũ hành nạp âm (hành “kép”, ghép can + chi). Không được đem hành nạp âm so trực tiếp với hành đơn của cung.

Hành của một ngôi sao có suy ra từ tính chất của sao không?

Không. Ngũ hành của mỗi sao được cổ nhân định sẵn, độc lập với tính chất biểu hiện. Ví dụ Phá Quân thuộc ngũ hành Thủy dù tính chất khai phá nhìn giống “hỏa”.

Ngũ hành có phải yếu tố quan trọng nhất khi luận Tử Vi không?

Thường không. Tử Vi là môn luận tinh đẩu (theo sao và cách cục). Ngũ hành chủ yếu là yếu tố gia giảm. Bỏ qua sao để chỉ so ngũ hành là cách luận lệch.

Thuật ngữ cùng chủ đề