
1. Vòng Tràng Sinh là gì?
Vòng Tràng Sinh là vòng 12 sao an theo Cục và chiều âm dương nam nữ, mô phỏng 12 giai đoạn của một chu kỳ sống: sinh ra, lớn lên, cực thịnh, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt rồi thai, dưỡng để bắt đầu vòng mới. Vòng này đo sinh khí của từng cung đang ở pha lên hay pha xuống.
Tên gọi lấy theo sao đầu vòng:
- Tràng (長): còn đọc là Trường, nghĩa là dài, lâu.
- Sinh (生): sinh ra, sự sống.
Vòng này còn gọi là vòng Trường Sinh hay Thập nhị Tràng Sinh. Vốn dĩ đây là 12 giai đoạn (thập nhị vận) mà mỗi hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ đều phải trải qua. Khoa Tử Vi quen gọi mỗi giai đoạn là một sao cho tiện an lên lá số.
Bạn có thể hình dung vòng Tràng Sinh như đời của một cái cây. Hạt nảy mầm (Tràng Sinh), cây non được tưới tắm (Mộc Dục), cây lớn đâm cành (Quan Đới), ra hoa kết trái (Lâm Quan, Đế Vượng), rồi lá úa (Suy), cây yếu (Bệnh), cây chết (Tử), về với đất (Mộ), tan hẳn (Tuyệt). Nhưng trong đất đã có hạt mới (Thai), được nuôi dần (Dưỡng), và một cái cây khác lại mọc lên. Không giai đoạn nào là mãi mãi, vòng luôn quay.
2. Vị trí và vai trò của vòng Tràng Sinh trong lá số
Vòng Tràng Sinh là một trong ba vòng phụ tinh phủ kín 12 cung, cùng với vòng Bác Sĩ và vòng Thái Tuế. Điểm khác là nó an theo Cục, tức cùng gốc với 14 chính tinh. Theo Thầy Trình Minh Đức, từ Cục số người ta an vòng Tràng Sinh và an sao Tử Vi, rồi từ Tử Vi an ra toàn bộ chính tinh.
2.1. Vòng Tràng Sinh đo lượng, không đo tính
Đây là ý quan trọng nhất của bài. Thầy Đức nhấn mạnh vòng Tràng Sinh đóng vai trò định lượng, không đóng vai trò định tính. Nghĩa là nó cho biết khí của cung nhiều hay ít, đang lên hay đang xuống, chứ không tự nói chuyện tốt hay xấu. Tính chất tốt xấu vẫn do chính tinh, cát tinh, sát tinh quyết định.
| So sánh | Vòng Tràng Sinh | Miếu vượng đắc hãm |
|---|---|---|
| Đo cái gì | Sinh khí của cung theo giai đoạn | Độ sáng của từng sao tại từng cung |
| Căn cứ | Cục và chiều âm dương nam nữ | Tính chất sao so với địa chi cung |
| Thay đổi theo người | Có, mỗi lá số một vòng | Không, sao nào ở cung nào thì độ sáng cố định |
| Ví von | Đồng hồ sinh học của cung | Ánh đèn của từng ngôi sao |
Hai thước đo này bổ sung cho nhau. Sao miếu vượng ở cung có vòng Tràng Sinh đang lên thì như người khỏe gặp thời. Sao miếu vượng ở cung đang Suy thì vẫn sáng, nhưng thời đã qua đỉnh. Bạn đọc thêm về độ sáng ở bài miếu vượng đắc hãm.
Lá số chỉ có một vòng Tràng Sinh
Thầy Đức nói rõ: trong Tử Vi Đẩu Số chỉ có duy nhất một vòng Tràng Sinh được an lên lá số, và nó an từ Cục. Không có cái gọi là “vòng Tràng Sinh của Mệnh”. Nguyên lý sinh vượng theo thiên can hay theo tam hợp tuổi vẫn được dùng để định vị một số sao như Lộc Tồn, Thiên Mã, nhưng không vẽ thành vòng riêng trên lá số. Đừng vẽ rắn thêm chân.
3. Mười hai giai đoạn và cách an vòng Tràng Sinh
3.1. Bảng 12 giai đoạn
| Thứ tự | Sao | Chữ Hán | Hình ảnh | Pha |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Tràng Sinh | 長生 | Sự sống bắt đầu | Lên |
| 2 | Mộc Dục | 沐浴 | Tắm gội cho trẻ mới sinh, còn non | Lên, chưa vững |
| 3 | Quan Đới | 冠帶 | Đội mũ thắt đai, trưởng thành | Lên |
| 4 | Lâm Quan | 臨官 | Ra làm quan, lập thân | Thịnh |
| 5 | Đế Vượng | 帝旺 | Cực thịnh, đỉnh cao | Thịnh nhất |
| 6 | Suy | 衰 | Qua đỉnh, bắt đầu đi xuống | Xuống, năng lượng còn cao |
| 7 | Bệnh | 病 | Đau yếu | Xuống |
| 8 | Tử | 死 | Sự sống ngừng | Xuống |
| 9 | Mộ | 墓 | Chôn cất, cất giữ | Tàng |
| 10 | Tuyệt | 絕 | Tận cùng, đứt đoạn | Thấp nhất |
| 11 | Thai | 胎 | Mầm mới thụ thai | Ươm mầm |
| 12 | Dưỡng | 養 | Nuôi dưỡng chờ ngày sinh | Ươm mầm |
3.2. Cách an từng bước
Bước 1: tìm Cục của lá số. Cục tính từ can năm sinh và cung Mệnh, xem cách làm ở bài cách tính Cục.
Bước 2: đặt Tràng Sinh vào cung sinh của hành Cục. Thủy Nhị Cục và Thổ Ngũ Cục khởi tại Thân. Mộc Tam Cục khởi tại Hợi. Kim Tứ Cục khởi tại Tỵ. Hỏa Lục Cục khởi tại Dần. Bốn cung khởi đều là Tứ Sinh, đúng nghĩa “đất sinh” của hành.
Bước 3: xác định chiều. Dương Nam, Âm Nữ an thuận chiều kim đồng hồ. Âm Nam, Dương Nữ an nghịch.
Bước 4: rải 11 giai đoạn còn lại, mỗi cung một sao theo thứ tự ở bảng 3.1.
3.3. Bảng tra đủ năm Cục
Bảng an thuận (Dương Nam, Âm Nữ):
| Giai đoạn | Thủy Nhị, Thổ Ngũ | Mộc Tam | Kim Tứ | Hỏa Lục |
|---|---|---|---|---|
| Tràng Sinh | Thân | Hợi | Tỵ | Dần |
| Mộc Dục | Dậu | Tý | Ngọ | Mão |
| Quan Đới | Tuất | Sửu | Mùi | Thìn |
| Lâm Quan | Hợi | Dần | Thân | Tỵ |
| Đế Vượng | Tý | Mão | Dậu | Ngọ |
| Suy | Sửu | Thìn | Tuất | Mùi |
| Bệnh | Dần | Tỵ | Hợi | Thân |
| Tử | Mão | Ngọ | Tý | Dậu |
| Mộ | Thìn | Mùi | Sửu | Tuất |
| Tuyệt | Tỵ | Thân | Dần | Hợi |
| Thai | Ngọ | Dậu | Mão | Tý |
| Dưỡng | Mùi | Tuất | Thìn | Sửu |
Bảng an nghịch (Âm Nam, Dương Nữ):
| Giai đoạn | Thủy Nhị, Thổ Ngũ | Mộc Tam | Kim Tứ | Hỏa Lục |
|---|---|---|---|---|
| Tràng Sinh | Thân | Hợi | Tỵ | Dần |
| Mộc Dục | Mùi | Tuất | Thìn | Sửu |
| Quan Đới | Ngọ | Dậu | Mão | Tý |
| Lâm Quan | Tỵ | Thân | Dần | Hợi |
| Đế Vượng | Thìn | Mùi | Sửu | Tuất |
| Suy | Mão | Ngọ | Tý | Dậu |
| Bệnh | Dần | Tỵ | Hợi | Thân |
| Tử | Sửu | Thìn | Tuất | Mùi |
| Mộ | Tý | Mão | Dậu | Ngọ |
| Tuyệt | Hợi | Dần | Thân | Tỵ |
| Thai | Tuất | Sửu | Mùi | Thìn |
| Dưỡng | Dậu | Tý | Ngọ | Mão |
Ba mẹo kiểm tra vòng an đúng
Một, Bệnh luôn ở cung đối diện Tràng Sinh, dù an thuận hay nghịch. Hai, Tràng Sinh, Đế Vượng, Mộ luôn nằm trọn trong tam hợp của hành Cục: Thủy Cục là Thân Tý Thìn, Mộc Cục là Hợi Mão Mùi, Kim Cục là Tỵ Dậu Sửu, Hỏa Cục là Dần Ngọ Tuất. Ba, Lâm Quan và Tuyệt luôn đối nhau trên trục Tứ Sinh. Lệch một trong ba điều này là vòng đã an sai.
4. Cách luận vòng Tràng Sinh khi xem lá số
4.1. Ba pha của vòng
- Pha lên (Tràng Sinh, Mộc Dục, Quan Đới, Lâm Quan, Đế Vượng): khí của cung đang tăng. Sao tốt ở đây dễ phát huy, sao xấu ở đây cũng mạnh hơn.
- Pha xuống (Suy, Bệnh, Tử): khí của cung đang giảm. Suy đứng ngay cạnh Đế Vượng nên mức năng lượng vẫn cao. Suy chỉ cho biết xu thế đang đi xuống, chứ không có nghĩa là kém.
- Pha tàng và ươm mầm (Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng): khí thu vào trong. Mộ là cất giữ, Tuyệt là điểm thấp nhất, Thai và Dưỡng là lúc mầm mới đang thành hình.
4.2. Từng giai đoạn tại cung Mệnh
- Tràng Sinh tọa Mệnh: người có sức sống, khởi đầu thuận, dễ được nâng đỡ từ sớm. Người xưa ghi Tràng Sinh ở Mệnh thì nói năng ngoan ngoãn, dễ nghe. Thiên Đồng gặp Tràng Sinh là cách thượng thọ, rất thông minh.
- Mộc Dục tọa Mệnh: giai đoạn tắm gội, còn non, thích chăm chút vẻ ngoài, tình cảm nhiều. Gặp Đào Hoa, Hoa Cái, Thiên Riêu thì nét đa tình rõ hơn.
- Quan Đới tọa Mệnh: trưởng thành, biết lập thân, có nề nếp. Đây là pha đang chuẩn bị, chưa tới lúc thịnh.
- Lâm Quan tọa Mệnh: ra làm việc, có vị trí, có lộc. Lâm Quan còn gọi là “Lộc vị”, nơi khí đang thịnh mà chưa quá.
- Đế Vượng tọa Mệnh: khí cực thịnh, sung mãn, làm nổi bật sao đồng cung. Thịnh cực thì phải biết dừng, kẻo quá đà.
- Suy tọa Mệnh: năng lượng còn cao nhưng xu thế đã chững. Người chín chắn, biết lường trước, ít bốc đồng.
- Bệnh tọa Mệnh: sức khỏe cần chăm từ sớm, hay lo nghĩ. Gặp chính tinh mạnh thì chỉ là cẩn trọng hơn người.
- Tử tọa Mệnh: khí trầm, ít bộc lộ, giỏi việc tĩnh. Tên nghe nặng nhưng không phải điềm xấu về sinh mạng.
- Mộ tọa Mệnh: biết cất giữ, tích lũy, sống kín. Mộ cần có lực xung động mới chuyển thành cơ hội.
- Tuyệt tọa Mệnh: khí thấp nhất, hay phải tự làm lại từ đầu. Nhưng sau Tuyệt là Thai, nên đây cũng là người dễ có những khởi đầu mới.
- Thai tọa Mệnh: mầm mới, ý tưởng nhiều mà chưa thành hình. Câu xưa “Thai Mệnh đa học thiểu thành”, học nhiều mà ít thành, là nói về sao Thai này.
- Dưỡng tọa Mệnh: được nuôi dưỡng, được người chăm lo, hợp những việc cần thời gian ươm.
4.3. Vòng Tràng Sinh đi cùng chính tinh
Các bài sao đã đăng ghi lại nhiều tổ hợp đáng nhớ. Một số tổ hợp tiêu biểu:
- Thiên Đồng gặp Tràng Sinh: người thanh kỳ, kiến thức cao, cách thượng thọ.
- Thiên Lương gặp Tràng Sinh: trong họ hàng nhiều người có biệt tài.
- Tham Lang gặp Hóa Quyền, Tràng Sinh hoặc Đế Vượng: biến giả thành thật, thành người trung hậu. Tham Lang ở cung có vòng Tràng Sinh đẹp, hội cát tinh thì sống lâu.
- Thái Âm gặp Vũ Khúc và Tràng Sinh: giàu có, có tiếng.
- Vũ Khúc gặp Đế Vượng: dễ giàu về bất động sản.
- Liêm Sát hay Thất Sát của nam tuổi Ất, Kỷ, không bị Tuần Triệt, vận gặp Hóa Khoa và Tràng Sinh: danh tài cùng phát.
- Thiên Tướng có Kình Dương, Đà La cùng Đế Vượng: hợp nghề kỹ nghệ, tay nghề.
4.4. Vòng Tràng Sinh đi cùng phụ tinh
- Quyền Lộc sinh phùng: Hóa Quyền, Hóa Lộc cùng Tràng Sinh đồng cung ở Mệnh hoặc Quan Lộc, nơi đắc địa. Sự nghiệp vững mà lên.
- Mã ngộ Tràng Sinh: Thiên Mã gặp Tràng Sinh, người xưa ví như nhẹ bước đường mây. Thêm Hỉ Thần thì công danh đắc lộ. Nhưng cần nhớ đây chỉ là tính chất, không phải lúc nào cũng kết luận là thanh vân đắc lộ. Hanh thông chưa chắc đã vui.
- Không Kiếp gặp Tràng Sinh, Đế Vượng: khí vượng bị triệt. Đây là tổ hợp không nên gặp, xem thêm ở bài Địa Kiếp.
- Mộc Dục gặp Hỏa Tinh, Linh Tinh: dễ bỏng nước, bỏng lửa, nhất là khi vào hạn.
- Mộc Dục gặp Song Hao, Hóa Kỵ: bệnh dễ phải can thiệp, mổ xẻ. Nên khám sức khỏe định kỳ.
- Mộ gặp Bát Tọa: Bát Tọa đồng cung ở Sửu, Mùi đã là đất Mộ, gặp thêm sao Mộ của vòng thì càng đẹp. Bát Tọa cùng Thai và Mộ thì người xưa ghi là được thọ.
- Long Trì gặp Thai, Tràng Sinh, Đế Vượng: có tin vui con cái.
Ba chữ “Thai” dễ nhầm
Lá số có ba sao mang chữ Thai: Tam Thai (bộ Thai Tọa), Thai Phụ (bộ Phụ Cáo) và sao Thai của vòng Tràng Sinh. Câu “Thai Mệnh đa học thiểu thành” chỉ nói về sao Thai của vòng Tràng Sinh. Đọc câu xưa, hãy xác định đúng sao trước khi áp.
4.5. Vòng Tràng Sinh tại các cung chức năng
- Phu Thê: nhiều người hỏi cung Phu Thê ở đất Suy thì chồng hay vợ sẽ suy bại. Thầy Đức trả lời là không. Suy chỉ là xu thế, năng lượng vẫn cao vì đứng cạnh Đế Vượng, và không ai lấy tên giai đoạn ra để kết luận.
- Tử Tức: Tràng Sinh, Đế Vượng, Thai, Dưỡng ở đây thường được xem là dấu hiệu con cái thuận. Hỉ Thần gặp Dưỡng, Thai ở Tử Tức thì sinh con thông minh, có phúc.
- Quan Lộc: Quan Đới, Lâm Quan, Đế Vượng cho sự nghiệp có đà lên. Tuyệt ở Quan Lộc thì hay đổi hướng, làm lại, hợp nghề cần đổi mới.
- Tài Bạch: Đế Vượng cho tiền vào mạnh. Mộ cho thói quen cất giữ, tích lũy.
- Tật Ách: Bệnh ở đây nhắc giữ sức khỏe. Mộc Dục gặp Hỏa Linh, Song Hao, Hóa Kỵ thì cẩn thận bỏng, mổ.
- Điền Trạch: Mộ ở Điền Trạch hợp giữ nhà đất lâu dài.
4.6. Nguyên lý sinh vượng đằng sau các sao khác
Ngoài vòng an theo Cục, nguyên lý 12 giai đoạn còn dùng để định vị nhiều sao quan trọng. Biết điều này, bạn sẽ hiểu vì sao các sao ấy đứng ở chỗ đó:
- Lộc Tồn đứng ở vị trí Lâm Quan của hành thiên can năm sinh. Người xưa nói có quan thì mới có lộc.
- Kình Dương đứng ở Đế Vượng, thịnh cực thì sinh “nhận”. Đà La đứng ở Quan Đới, còn đang chuẩn bị.
- Thiên Mã luôn an ở vị trí Tràng Sinh của tam hợp xung đối với tuổi. Tuổi Dần Ngọ Tuất thuộc Hỏa thì Mã ở Thân, đất Tràng Sinh của Thủy.
- Kiếp Sát đứng ở vị trí Tuyệt của tam hợp tuổi, nơi khí cạn hết như bị cướp sạch.
5. Vòng Tràng Sinh trong vận hạn
Đây là điểm ít người để ý. Đại vận và vòng Tràng Sinh dùng chung một quy tắc thuận nghịch theo âm dương nam nữ. Vì vậy đại vận luôn đi qua vòng Tràng Sinh đúng theo trình tự giai đoạn, bắt đầu từ giai đoạn đang nằm ở cung Mệnh. Người Mệnh ở Tràng Sinh sẽ lần lượt đi qua Mộc Dục, Quan Đới, Lâm Quan… Người Mệnh ở Suy sẽ đi qua Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt rồi mới tới Thai, Dưỡng, Tràng Sinh.
- Vận đi vào pha lên: sức bật tốt, nên mở rộng, đầu tư, nhận việc lớn, nếu chính tinh của cung vận cũng tốt.
- Vận đi vào pha xuống: nên củng cố, giữ sức, tránh dàn trải. Đây là lúc gặt hái và hoàn thiện hơn là gieo mới.
- Vận đi vào Mộ, Tuyệt: hay có thay đổi, đứt đoạn, làm lại. Đại vận đến đất Tuyệt không có nghĩa là làm gì cũng không thành. Phải xem chính tinh, cát sát của cung vận.
- Vận đi vào Thai, Dưỡng: giai đoạn ươm mầm, học thêm, chuẩn bị cho chu kỳ mới.
Dùng vòng Tràng Sinh để chọn nhịp sống
Bạn không chọn được vận, nhưng chọn được cách đi qua vận. Biết mình sắp vào pha lên thì chuẩn bị kỹ năng, vốn liếng từ trước. Biết mình đang ở pha xuống thì giữ những gì đã có, chăm sức khỏe, dạy lại người sau. Biết mình ở pha ươm mầm thì kiên nhẫn học, đừng so với người đang ở đỉnh.
6. Ví dụ minh họa
6.1. Nam tuổi Giáp Tý, sinh tháng Giêng, giờ Tuất
Sinh tháng Giêng giờ Tuất thì cung Mệnh an tại Thìn. Tuổi Giáp có cung Thìn mang can Mậu, Mậu Thìn nạp âm Đại Lâm Mộc, nên lá số thuộc Mộc Tam Cục. Nam tuổi Giáp là Dương Nam, an thuận. Tràng Sinh khởi tại Hợi.
- Mệnh ở Thìn gặp Suy. Huynh Đệ ở Mão gặp Đế Vượng, Phu Thê ở Dần gặp Lâm Quan, Tử Tức ở Sửu gặp Quan Đới.
- Tài Bạch ở Tý gặp Mộc Dục, Tật Ách ở Hợi gặp Tràng Sinh.
- Phụ Mẫu ở Tỵ gặp Bệnh, Phúc Đức ở Ngọ gặp Tử, Điền Trạch ở Mùi gặp Mộ, Quan Lộc ở Thân gặp Tuyệt.
Cách đọc: Mệnh ở đất Suy không phải người yếu. Như đã nói, Suy đứng ngay cạnh Đế Vượng nên năng lượng còn cao, chỉ là người này chín chắn, ít bốc đồng. Mộc Tam Cục nên đại vận đầu từ 3 đến 12 tuổi ở Mệnh, rồi đi thuận: 13 đến 22 ở Tỵ (Bệnh), 23 đến 32 ở Ngọ (Tử), 33 đến 42 ở Mùi (Mộ), 43 đến 52 ở Thân (Tuyệt), 53 đến 62 ở Dậu (Thai). Nhìn riêng vòng Tràng Sinh, tuổi trẻ đi qua pha khí trầm, cần kiên nhẫn tích lũy. Đến tuổi trung niên đi qua Tuyệt rồi Thai, Dưỡng, Tràng Sinh, là giai đoạn làm lại và lên dần. Muốn biết vận nào thực sự tốt, bạn phải xem tiếp chính tinh từng cung vận.
6.2. Cùng giờ tháng, đổi sang nữ tuổi Giáp Tý
Nữ tuổi Giáp là Dương Nữ, an nghịch. Cục vẫn là Mộc Tam Cục, Tràng Sinh vẫn khởi tại Hợi. Nhưng đi nghịch thì Mệnh ở Thìn lại gặp Tử, Tài Bạch ở Tý gặp Dưỡng, Quan Lộc ở Thân gặp Lâm Quan. Đại vận của Dương Nữ cũng đi nghịch: Thìn rồi Mão (Mộ), Dần (Tuyệt), Sửu (Thai), Tý (Dưỡng), Hợi (Tràng Sinh). Cùng năm, cùng tháng, cùng giờ, khác giới tính mà nhịp lên xuống của cả đời đã khác.
7. Lưu ý và hiểu lầm thường gặp
- An theo Mệnh thay vì theo Cục: vòng này an theo Cục. Lấy nhầm hành của Mệnh hay bản mệnh nạp âm là sai cả 12 cung.
- Quên Thổ Ngũ Cục: Thổ Ngũ Cục khởi Tràng Sinh tại Thân, cùng Thủy Nhị Cục.
- Luận định tính từ tên giai đoạn: vòng Tràng Sinh định lượng, không định tính. Tốt xấu vẫn do chính tinh và cát sát.
- Thêm vòng thứ hai: lá số chỉ có một vòng Tràng Sinh an từ Cục.
- Tách vòng khỏi đại vận: hai thứ đi cùng chiều, nên đọc chúng cùng nhau sẽ thấy nhịp đời rõ hơn.
Hiểu lầm thường gặp: Mệnh hay vận gặp Tử, Tuyệt, Bệnh là điềm chết chóc, thất bại?
Không phải vậy. Tử, Tuyệt, Bệnh chỉ là tên giai đoạn của sinh khí, không phải lời phán về sinh mạng hay thành bại. Thầy Đức nhiều lần nhắc đại vận đến đất Tuyệt không có nghĩa là làm gì cũng không thành. Sau Tuyệt là Thai, sau Thai là Dưỡng rồi Tràng Sinh. Giai đoạn khí trầm là lúc nên học, nên chuẩn bị, nên giữ sức. Ai biết dùng giai đoạn trầm để ươm mầm thì khi vận lên sẽ bứt nhanh hơn người khác.
Cung Mệnh của bạn đang ở giai đoạn nào của vòng Tràng Sinh?
Biết lý thuyết rồi, bạn sẽ muốn thấy trên chính lá số của mình: Cục là gì, vòng an thuận hay nghịch, các đại vận sắp tới đi vào pha lên hay pha trầm. Bạn có thể lập lá số và xem luận giải Tử Vi trọn đời để đọc vòng Tràng Sinh cùng chính tinh và các đại vận của mình.