
1. Cách tính Cục là gì?
Cách tính Cục, còn gọi là định Cục, là quy trình tìm can chi của cung an Mệnh rồi tra ngũ hành nạp âm của cặp can chi đó để biết lá số thuộc Thủy Nhị, Mộc Tam, Kim Tứ, Thổ Ngũ hay Hỏa Lục Cục. Bước này làm ngay sau khi an cung Mệnh và trước khi an sao Tử Vi.
Tên gọi Hán Việt:
- Định (定): xác định, đặt cho yên.
- Cục (局): khung ngũ hành của lá số.
Bài này nói về cách tính. Ý nghĩa của từng Cục, vì sao Cục quyết định mốc đại vận, Cục sinh khắc với bản mệnh ra sao thì bạn đọc ở bài Cục là gì. Ở đây ta đi từng bước, có bảng tra đủ 60 trường hợp và chỉ rõ lỗi hay gặp ở mỗi bước.
Nguyên lý chỉ có một câu: hành của Cục chính là ngũ hành nạp âm của can chi tại cung an Mệnh. Vì mỗi cung trên địa bàn ứng với một tháng (cung Dần là tháng Giêng, cung Mão là tháng Hai…), nên người xưa cũng nói hành của Cục là nạp âm của tháng mà cung Mệnh đứng trên địa bàn. Hai cách nói là một.
2. Vị trí của bước định Cục trong quy trình lập lá số
Định Cục là mắt xích nối khâu an cung với khâu an sao. Thứ tự chuẩn:
- An cung Mệnh, cung Thân và 12 cung theo tháng, giờ sinh. Xem bài an Thân Mệnh.
- Định Cục theo can năm sinh và địa chi cung Mệnh.
- An sao Tử Vi theo Cục và ngày sinh, rồi trải 14 chính tinh. Xem bài cách an sao Tử Vi.
- An phụ tinh và các vòng sao, trong đó vòng Tràng Sinh khởi theo Cục.
- Khởi đại vận ở tuổi bằng số Cục.
Thầy Đức hay nhắc rằng tên môn này là Tử Vi Đẩu Số, gồm cả phần “đẩu” là các sao và phần “số” là những con số nền. Sao thì đập vào mắt nên ai cũng thấy, còn phần số thì người mới hay bỏ qua. Cục chính là một con số nền như vậy.
Định Cục chỉ là một phép tra ngắn, nhưng sai một bậc là cả tinh bàn lệch theo: sao Tử Vi đổi chỗ, 14 chính tinh đổi chỗ, mốc đại vận đổi theo.
2.1. Đầu vào cần có
| Đầu vào | Lấy từ đâu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Can năm sinh | Năm sinh âm lịch, xem bảng 10 thiên can | Người sinh sát Tết phải kiểm tra năm âm lịch |
| Địa chi cung Mệnh | Lá số sau khi an Mệnh | Là chi của cung Mệnh, không phải con giáp tuổi |
Chỉ cần hai thứ này. Ngày sinh và giới tính không tham gia vào việc định Cục.
3. Các bước tính Cục
3.1. Bước 1: lấy địa chi của cung Mệnh
Nhìn lên lá số xem cung Mệnh đóng ở chi nào trong 12 chi. Đây là vị trí trên địa bàn, không phải con giáp của năm sinh. Người tuổi Tý có Mệnh đóng ở Ngọ thì lấy Ngọ.
3.2. Bước 2: tìm can của cung Mệnh bằng ngũ hổ độn
Muốn tra nạp âm phải có đủ cả can lẫn chi. Can của các cung được suy ra từ can năm sinh bằng quy tắc ngũ hổ độn, một ứng dụng trực tiếp của hệ can chi. Chữ “hổ” chỉ con cọp, ứng với địa chi Dần, vì phép này khởi từ cung Dần, tức tháng Giêng.
| Can năm sinh | Can của cung Dần | Mẹo nhớ |
|---|---|---|
| Giáp, Kỷ | Bính Dần | Giáp Kỷ khởi Bính |
| Ất, Canh | Mậu Dần | Ất Canh khởi Mậu |
| Bính, Tân | Canh Dần | Bính Tân khởi Canh |
| Đinh, Nhâm | Nhâm Dần | Đinh Nhâm khởi Nhâm |
| Mậu, Quý | Giáp Dần | Mậu Quý khởi Giáp |
Từ cung Dần, đi thuận mỗi cung tăng một can: Dần, Mão, Thìn… đến Hợi. Hai cung Tý, Sửu nhận can nối tiếp sau Hợi. Ví dụ tuổi Tân: Dần là Canh, Mão là Tân, Thìn là Nhâm, Tỵ là Quý, Ngọ là Giáp, Mùi là Ất, Thân là Bính, Dậu là Đinh, Tuất là Mậu, Hợi là Kỷ, Tý là Canh, Sửu là Tân.
3.3. Bước 3: tra nạp âm, ra Cục
Có can chi cung Mệnh rồi, tra ngũ hành nạp âm trong vòng 60 cặp lục thập hoa giáp. Hành nạp âm đó là Cục: Thủy ra Thủy Nhị Cục, Mộc ra Mộc Tam Cục, Kim ra Kim Tứ Cục, Thổ ra Thổ Ngũ Cục, Hỏa ra Hỏa Lục Cục.
Tiếp ví dụ tuổi Tân, Mệnh tại Tý: cung Mệnh là Canh Tý, nạp âm Bích Thượng Thổ, ra Thổ Ngũ Cục.
3.4. Bảng tra đủ 60 trường hợp
Bảng dưới gom cả ba bước làm một: dóng cột nhóm can năm sinh với hàng địa chi cung Mệnh là ra can chi cung Mệnh, nạp âm và Cục. Mười can chia năm nhóm, nhân 12 cung, vừa đủ 60 ô, mỗi cặp can chi xuất hiện đúng một lần.
| Cung Mệnh | Giáp, Kỷ | Ất, Canh | Bính, Tân | Đinh, Nhâm | Mậu, Quý |
|---|---|---|---|---|---|
| Tý | Bính Tý, Giản Hạ Thủy: Thủy 2 | Mậu Tý, Tích Lịch Hỏa: Hỏa 6 | Canh Tý, Bích Thượng Thổ: Thổ 5 | Nhâm Tý, Tang Đố Mộc: Mộc 3 | Giáp Tý, Hải Trung Kim: Kim 4 |
| Sửu | Đinh Sửu, Giản Hạ Thủy: Thủy 2 | Kỷ Sửu, Tích Lịch Hỏa: Hỏa 6 | Tân Sửu, Bích Thượng Thổ: Thổ 5 | Quý Sửu, Tang Đố Mộc: Mộc 3 | Ất Sửu, Hải Trung Kim: Kim 4 |
| Dần | Bính Dần, Lô Trung Hỏa: Hỏa 6 | Mậu Dần, Thành Đầu Thổ: Thổ 5 | Canh Dần, Tùng Bách Mộc: Mộc 3 | Nhâm Dần, Kim Bạch Kim: Kim 4 | Giáp Dần, Đại Khê Thủy: Thủy 2 |
| Mão | Đinh Mão, Lô Trung Hỏa: Hỏa 6 | Kỷ Mão, Thành Đầu Thổ: Thổ 5 | Tân Mão, Tùng Bách Mộc: Mộc 3 | Quý Mão, Kim Bạch Kim: Kim 4 | Ất Mão, Đại Khê Thủy: Thủy 2 |
| Thìn | Mậu Thìn, Đại Lâm Mộc: Mộc 3 | Canh Thìn, Bạch Lạp Kim: Kim 4 | Nhâm Thìn, Trường Lưu Thủy: Thủy 2 | Giáp Thìn, Phú Đăng Hỏa: Hỏa 6 | Bính Thìn, Sa Trung Thổ: Thổ 5 |
| Tỵ | Kỷ Tỵ, Đại Lâm Mộc: Mộc 3 | Tân Tỵ, Bạch Lạp Kim: Kim 4 | Quý Tỵ, Trường Lưu Thủy: Thủy 2 | Ất Tỵ, Phú Đăng Hỏa: Hỏa 6 | Đinh Tỵ, Sa Trung Thổ: Thổ 5 |
| Ngọ | Canh Ngọ, Lộ Bàng Thổ: Thổ 5 | Nhâm Ngọ, Dương Liễu Mộc: Mộc 3 | Giáp Ngọ, Sa Trung Kim: Kim 4 | Bính Ngọ, Thiên Hà Thủy: Thủy 2 | Mậu Ngọ, Thiên Thượng Hỏa: Hỏa 6 |
| Mùi | Tân Mùi, Lộ Bàng Thổ: Thổ 5 | Quý Mùi, Dương Liễu Mộc: Mộc 3 | Ất Mùi, Sa Trung Kim: Kim 4 | Đinh Mùi, Thiên Hà Thủy: Thủy 2 | Kỷ Mùi, Thiên Thượng Hỏa: Hỏa 6 |
| Thân | Nhâm Thân, Kiếm Phong Kim: Kim 4 | Giáp Thân, Tuyền Trung Thủy: Thủy 2 | Bính Thân, Sơn Hạ Hỏa: Hỏa 6 | Mậu Thân, Đại Trạch Thổ: Thổ 5 | Canh Thân, Thạch Lựu Mộc: Mộc 3 |
| Dậu | Quý Dậu, Kiếm Phong Kim: Kim 4 | Ất Dậu, Tuyền Trung Thủy: Thủy 2 | Đinh Dậu, Sơn Hạ Hỏa: Hỏa 6 | Kỷ Dậu, Đại Trạch Thổ: Thổ 5 | Tân Dậu, Thạch Lựu Mộc: Mộc 3 |
| Tuất | Giáp Tuất, Sơn Đầu Hỏa: Hỏa 6 | Bính Tuất, Ốc Thượng Thổ: Thổ 5 | Mậu Tuất, Bình Địa Mộc: Mộc 3 | Canh Tuất, Thoa Xuyến Kim: Kim 4 | Nhâm Tuất, Đại Hải Thủy: Thủy 2 |
| Hợi | Ất Hợi, Sơn Đầu Hỏa: Hỏa 6 | Đinh Hợi, Ốc Thượng Thổ: Thổ 5 | Kỷ Hợi, Bình Địa Mộc: Mộc 3 | Tân Hợi, Thoa Xuyến Kim: Kim 4 | Quý Hợi, Đại Hải Thủy: Thủy 2 |
Mẹo nhớ bảng: cung theo cặp, Dần Mão giống Tuất Hợi
Bạn để ý sẽ thấy hai cung liền nhau Tý Sửu, Dần Mão, Thìn Tỵ, Ngọ Mùi, Thân Dậu, Tuất Hợi luôn cho cùng một Cục, vì hai cặp can chi liền nhau chung một nạp âm. Thêm nữa, cặp Tuất Hợi luôn ra cùng Cục với cặp Dần Mão. Nhờ vậy cả bảng chỉ còn năm hàng thật sự: Tý Sửu, Dần Mão Tuất Hợi, Thìn Tỵ, Ngọ Mùi, Thân Dậu. Bảng rút gọn này chính là bảng định Cục mà người xưa hay chép.
4. Ứng dụng: tính Cục theo từng nhóm tuổi
Phần này đọc bảng theo từng nhóm can năm sinh, để bạn tra nhanh cho tuổi của mình và thấy mỗi nhóm có “phân bố Cục” ra sao.
4.1. Tuổi Giáp và Kỷ
Cung Dần khởi Bính Dần.
- Mệnh ở Tý, Sửu: Thủy Nhị Cục, đại vận đầu từ 2 tuổi.
- Mệnh ở Dần, Mão, Tuất, Hợi: Hỏa Lục Cục, đại vận đầu từ 6 tuổi.
- Mệnh ở Thìn, Tỵ: Mộc Tam Cục.
- Mệnh ở Ngọ, Mùi: Thổ Ngũ Cục.
- Mệnh ở Thân, Dậu: Kim Tứ Cục. Ví dụ tuổi Kỷ, Mệnh tại Dậu: Quý Dậu, Kiếm Phong Kim.
4.2. Tuổi Ất và Canh
Cung Dần khởi Mậu Dần.
- Mệnh ở Tý, Sửu: Hỏa Lục Cục.
- Mệnh ở Dần, Mão, Tuất, Hợi: Thổ Ngũ Cục.
- Mệnh ở Thìn, Tỵ: Kim Tứ Cục.
- Mệnh ở Ngọ, Mùi: Mộc Tam Cục.
- Mệnh ở Thân, Dậu: Thủy Nhị Cục.
4.3. Tuổi Bính và Tân
Cung Dần khởi Canh Dần.
- Mệnh ở Tý, Sửu: Thổ Ngũ Cục.
- Mệnh ở Dần, Mão, Tuất, Hợi: Mộc Tam Cục.
- Mệnh ở Thìn, Tỵ: Thủy Nhị Cục.
- Mệnh ở Ngọ, Mùi: Kim Tứ Cục.
- Mệnh ở Thân, Dậu: Hỏa Lục Cục.
4.4. Tuổi Đinh và Nhâm
Cung Dần khởi Nhâm Dần.
- Mệnh ở Tý, Sửu: Mộc Tam Cục.
- Mệnh ở Dần, Mão, Tuất, Hợi: Kim Tứ Cục.
- Mệnh ở Thìn, Tỵ: Hỏa Lục Cục.
- Mệnh ở Ngọ, Mùi: Thủy Nhị Cục.
- Mệnh ở Thân, Dậu: Thổ Ngũ Cục.
4.5. Tuổi Mậu và Quý
Cung Dần khởi Giáp Dần.
- Mệnh ở Tý, Sửu: Kim Tứ Cục.
- Mệnh ở Dần, Mão, Tuất, Hợi: Thủy Nhị Cục.
- Mệnh ở Thìn, Tỵ: Thổ Ngũ Cục.
- Mệnh ở Ngọ, Mùi: Hỏa Lục Cục.
- Mệnh ở Thân, Dậu: Mộc Tam Cục.
Đọc ngang năm nhóm, bạn thấy nhóm nào cũng có đủ năm Cục. Cục không thuộc về một tuổi nào cả, nó phụ thuộc vào tháng và giờ sinh, vì đó là hai thứ đặt cung Mệnh.
4.6. Có Cục rồi, làm gì tiếp?
Định Cục xong là mở khóa được ba việc ngay:
- An sao Tử Vi: lấy ngày sinh âm lịch chia cho số Cục. Ví dụ Kim Tứ Cục, sinh ngày 12: 12 chia 4 được 3, từ Dần tiến thêm 2 cung, Tử Vi ở Thìn. Trường hợp chia không chẵn có quy tắc bù riêng, xem bài cách an sao Tử Vi.
- Khởi vòng Tràng Sinh: Thủy và Thổ khởi tại Thân, Mộc khởi tại Hợi, Kim khởi tại Tỵ, Hỏa khởi tại Dần. Chi tiết ở bài vòng Tràng Sinh.
- Đặt mốc đại vận: đại vận đầu khởi tại cung Mệnh, ở tuổi bằng số Cục. Chiều đi theo Dương Nam, Âm Nam, Dương Nữ, Âm Nữ. Bạn có thể kiểm tra mốc vận của mình ở trang xem đại vận.
4.7. Tính sai Cục một bậc thì lệch những gì?
Để thấy vì sao bước này phải làm cẩn thận, ta lấy một người nữ tuổi Quý Dậu, Mệnh an tại Tý, sinh ngày 9. Cung Mệnh là Giáp Tý, đúng ra là Kim Tứ Cục. Giả sử ai đó tra nhầm thành Thủy Nhị Cục.
- Sao Tử Vi: với Kim Tứ Cục, ngày 9 cho Tử Vi ở Sửu. Với Thủy Nhị Cục, ngày 9 lại cho Tử Vi ở Tỵ. Lệch bốn cung.
- Cung Mệnh: lá số đúng có Thiên Cơ thủ Mệnh tại Tý. Lá số sai lại có Thiên Đồng và Thái Âm đồng cung tại Tý. Hai người hoàn toàn khác nhau về tính cách.
- Cả 14 chính tinh: đều dời chỗ theo. Ví dụ Phá Quân từ Sửu nhảy sang Dậu.
- Đại vận: mốc đúng là 4, 14, 24… Mốc sai thành 2, 12, 22… Mọi phép luận theo tuổi đều lệch hai năm.
- Vòng Tràng Sinh: đúng ra khởi tại Tỵ, sai thành khởi tại Thân.
Cục và bản mệnh cùng là nạp âm, nhưng khác gốc
Theo kinh nghiệm của Thầy Trình Minh Đức, Cục được tính theo ngũ hành nạp âm của tháng mà cung Mệnh đứng trên địa bàn, còn bản mệnh là ngũ hành nạp âm của năm sinh. Vì cùng là nạp âm nên hai thứ này so sinh khắc được với nhau, đúng hệ quy chiếu. Nhưng đừng bao giờ lấy cái này thay cho cái kia khi tính. Người tuổi Giáp Tý có bản mệnh Hải Trung Kim, nhưng Cục có thể là bất kỳ Cục nào trong năm Cục, tùy cung Mệnh.
5. Ví dụ tính trọn vẹn
5.1. Nữ tuổi Quý Dậu, sinh tháng Ba, giờ Thìn, ngày 9
- An Mệnh: tháng Giêng ở Dần, đếm thuận tới tháng Ba là Thìn. Từ Thìn coi là giờ Tý, đếm nghịch tới giờ Thìn: Mão là Sửu, Dần là Dần, Sửu là Mão, Tý là Thìn. Mệnh ở Tý.
- Ngũ hổ độn: tuổi Quý thì cung Dần là Giáp Dần. Đếm thuận tới Hợi là Quý Hợi, Tý nhận can tiếp theo là Giáp. Cung Mệnh là Giáp Tý.
- Nạp âm: Giáp Tý là Hải Trung Kim. Kim Tứ Cục.
- Kiểm tra bằng bảng: hàng Tý, cột Mậu Quý: Kim 4. Khớp.
- Bước tiếp: ngày 9 với Kim Tứ Cục cho Tử Vi ở Sửu. Âm Nữ, đại vận đi thuận: 4 đến 13 tuổi tại Tý, 14 đến 23 tuổi tại Sửu.
5.2. Nam tuổi Tân Sửu, sinh tháng Mười một, giờ Dậu
- An Mệnh: tháng Mười một ở cung Tý. Từ Tý coi là giờ Tý, đếm nghịch tới giờ Dậu, dừng ở Mão. Mệnh ở Mão.
- Ngũ hổ độn: tuổi Tân thì cung Dần là Canh Dần, cung Mão là Tân Mão.
- Nạp âm: Tân Mão là Tùng Bách Mộc. Mộc Tam Cục.
- Bước tiếp: Âm Nam, đại vận đi nghịch: 3 đến 12 tuổi tại Mão, 13 đến 22 tuổi tại Dần, 23 đến 32 tuổi tại Sửu.
Tra bảng và tính tay luôn ra cùng một kết quả
Bảng định Cục không phải thuật toán khác, nó chỉ là bản rút gọn của phép ngũ hổ độn cộng tra nạp âm. Vì vậy nếu tính tay và tra bảng lệch nhau, chắc chắn có một bước tính sai. Ngoài hai đường này, có người còn dùng một bài đếm cung truyền miệng để kiểm tra chéo. Cách đó dễ nhầm, bạn chỉ nên dùng để tham khảo.
6. Lỗi hay gặp ở từng bước
6.1. Lỗi ở đầu vào
- Sai năm âm lịch: người sinh trước Tết lấy nhầm can năm, lệch cả nhóm can. Kiểm tra ở bài năm sinh âm lịch.
- Sai giờ sinh: Mệnh đổi cung là Cục có thể đổi. Ca sinh sát mốc giờ cần kiểm tra ở bài giờ sinh.
6.2. Lỗi ở bước 1
- Lấy chi năm sinh thay cho chi cung Mệnh: lỗi phổ biến nhất. Người tuổi Tý không có nghĩa là Mệnh ở Tý.
- Lấy cung Thân thay cho cung Mệnh: Cục chỉ tính theo cung Mệnh.
6.3. Lỗi ở bước 2
- Khởi độn sai cung: ngũ hổ độn luôn khởi ở cung Dần, không khởi ở cung Tý.
- Đếm nghịch: can của cung luôn tăng theo chiều thuận.
- Đếm lùi từ Dần cho Tý, Sửu: can của Tý, Sửu là can tiếp theo sau cung Hợi. Nếu đếm lùi từ Dần thì sẽ lệch hai can. Ví dụ tuổi Giáp: đi thuận tới Hợi là Ất Hợi, nên Tý là Bính Tý, ra Thủy Nhị Cục. Đếm lùi từ Bính Dần sẽ ra Giáp Tý, thành Kim Tứ Cục, sai.
6.4. Lỗi ở bước 3
- Tra nhầm nạp âm: bảng 60 cặp dài, dễ dóng lệch một dòng. Nên kiểm tra lại bằng bảng ở mục 3.4.
- Lấy nạp âm năm sinh làm Cục: đó là bản mệnh, không phải Cục.
- Nhầm tên nạp âm với hành: Sa Trung Kim là Kim, Sa Trung Thổ là Thổ. Hai tên gần giống nhau nhưng khác Cục.
6.5. Lỗi sau khi có Cục
- Quên số Cục là tuổi khởi vận: đặt mốc đại vận theo 1, 11, 21 hay 10, 20, 30 là sai.
- Cho rằng định Cục là chọn Cục tốt: Cục là kết quả tính ra, không chọn được, cũng không tự nó tốt hay xấu.
Hiểu lầm thường gặp: công cụ lập lá số tính Cục rồi thì không cần biết cách tính?
Công cụ tính đúng nếu đầu vào đúng. Nhưng khi giờ sinh hay năm âm lịch còn nghi ngờ, biết cách tính giúp bạn tự kiểm tra trong một phút: chỉ cần can năm sinh và chi cung Mệnh là dò lại được Cục. Nếu Cục trên lá số không khớp với bảng, bạn biết ngay đầu vào có vấn đề trước khi đọc tiếp. Đó là cách tự bảo vệ mình khỏi một lá số sai, không phải việc khó.
Cục trên lá số của bạn đã tính đúng chưa?
Một Cục đúng cho bạn đúng vị trí sao Tử Vi, đúng 14 chính tinh và đúng mốc đại vận. Bạn có thể lập lá số với ngày giờ sinh chính xác và xem luận giải Tử Vi trọn đời để thấy Cục của mình dẫn tới bức tranh cả đời ra sao.