
1. Ngũ hành sinh khắc của cung và sao là gì?
Ngũ hành sinh khắc của cung và sao là thao tác đặt hành của một ngôi sao cạnh hành của cung nơi sao đứng, rồi xét chúng sinh, hòa hay khắc nhau, để biết sao ấy được môi trường nâng đỡ hay bị chèn ép. Đây là lớp đo cường độ ảnh hưởng của sao, đứng bên cạnh độ sáng miếu vượng đắc hãm chứ không thay thế nó.
Trên lá số, cả hai vế đều mang hành:
- Cung: mang hành của địa chi nơi nó đóng. Dần, Mão là Mộc. Tỵ, Ngọ là Hỏa. Thân, Dậu là Kim. Hợi, Tý là Thủy. Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là Thổ.
- Sao: mang hành do cổ nhân định sẵn. Thái Dương là Hỏa, Vũ Khúc là Kim, Thái Âm là Thủy. Hành của sao không đổi theo cung.
Bạn có thể hình dung sao là một cái cây, cung là mảnh đất. Cây hợp đất thì lớn nhanh, cây trái đất thì còi cọc. Nhưng giống cây tốt hay xấu, ra hoa đẹp hay không, là chuyện của bản thân giống cây, tức độ sáng của sao. Đất chỉ quyết định cây phát huy được bao nhiêu phần cái vốn có của nó.
Bài này áp hai quy luật gốc vào cặp cung và sao. Nếu bạn chưa nắm vòng sinh, vòng khắc, hãy đọc trước bài ngũ hành là gì, tương sinh và tương khắc.
2. Vị trí và vai trò trong lá số
2.1. Ba lớp lực của một ngôi sao
| Lớp | Trả lời câu hỏi | Ai cũng giống nhau? |
|---|---|---|
| Độ sáng miếu vượng đắc hãm | Tính chất của sao phát huy tốt hay kém tại cung này | Có, sao nào ở cung nào thì độ sáng cố định |
| Sinh khắc cung và sao | Môi trường cung nâng đỡ hay chèn ép sao, mạnh hay yếu | Có, vì hành cung và hành sao đều cố định |
| Sao với bản mệnh | Sao ấy ứng mạnh hay nhẹ vào riêng người này | Không, mỗi bản mệnh một khác |
Miếu vượng không suy ra từ ngũ hành cung
Thầy Trình Minh Đức nhấn mạnh: độ sáng miếu vượng của sao không phụ thuộc vào ngũ hành của cung. Vị trí đắc, miếu, vượng được định theo vị trí của Tử Vi, Thiên Phủ và hai sao Âm Dương, chứ không phải lấy hành cung so hành sao mà ra. Vì vậy bạn sẽ thấy nhiều sao miếu ở chính cung khắc nó. Sinh khắc cung sao là một lớp riêng, dùng để gia giảm, không dùng để sửa bảng độ sáng.
Bài vòng Tràng Sinh và bài miếu vượng đắc hãm của site cùng phân biệt rõ: độ sáng nói về tính chất của sao phát huy tốt hay kém, còn sinh khắc cung và sao nói về cường độ ảnh hưởng mạnh hay yếu. Một sao hãm mà được cung sinh vẫn là sao hãm, chỉ là cái hãm ấy có môi trường đỡ. Một sao miếu mà bị cung khắc vẫn là sao miếu, chỉ là cái sáng ấy phải trả giá bằng áp lực.
2.2. So cùng hệ quy chiếu
Theo Thầy Đức, một cung có nhiều loại ngũ hành: hành của địa chi, hành của quẻ, hành của tam hợp. Ví dụ cung Dần có hành địa chi là Mộc, nhưng thuộc quẻ Cấn nên hành quẻ là Thổ, lại nằm trong tam hợp Dần Ngọ Tuất hành Hỏa. Cung Hợi có hành địa chi là Thủy, nhưng thuộc quẻ Càn hành Kim. Khi so, phải biết mình đang dùng loại nào.
Quy ước của bài này: hành của sao là ngũ hành đơn, nên so với hành địa chi của cung, cũng là ngũ hành đơn. Đó là so cùng hệ. Còn bản mệnh là ngũ hành nạp âm, tức ngũ hành kép. Thầy Đức ví như đô la và tiền Việt: cùng là tiền nhưng không so thẳng được, muốn so phải quy đổi.
3. Năm trạng thái giữa cung và sao
Lấy hành cung và hành sao làm hai vế, có đúng năm trạng thái:
| Trạng thái | Cơ chế | Lực của sao | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Cung sinh sao | Hành cung là mẹ của hành sao | Được nuôi, vượng lên | Thái Dương (Hỏa) ở Dần (Mộc) |
| Tương hòa | Cùng một hành | Đứng vững, ổn định | Thái Dương ở Ngọ (Hỏa) |
| Sao sinh cung | Hành sao là mẹ của hành cung | Cho đi, hao đôi chút | Thái Dương ở Thìn (Thổ) |
| Sao khắc cung | Hành sao khắc hành cung | Gồng lên chế ngự môi trường, vất vả mà vẫn làm được | Thái Dương ở Thân (Kim) |
| Cung khắc sao | Hành cung khắc hành sao | Bị chèn, khó bung ra | Thái Dương ở Tý (Thủy) |
Thứ tự từ thuận tới nghịch: cung sinh sao, tương hòa, sao sinh cung, sao khắc cung, cung khắc sao. Có trường phái cho rằng cùng một hành là thuận lợi nhất, vì sao đứng đúng nhà mình.
3.1. Bảng tra nhanh theo hành của sao
| Hành sao | Cung sinh sao | Cung hòa | Sao sinh cung | Sao khắc cung | Cung khắc sao |
|---|---|---|---|---|---|
| Kim | Thìn, Tuất, Sửu, Mùi | Thân, Dậu | Hợi, Tý | Dần, Mão | Tỵ, Ngọ |
| Mộc | Hợi, Tý | Dần, Mão | Tỵ, Ngọ | Thìn, Tuất, Sửu, Mùi | Thân, Dậu |
| Thủy | Thân, Dậu | Hợi, Tý | Dần, Mão | Tỵ, Ngọ | Thìn, Tuất, Sửu, Mùi |
| Hỏa | Dần, Mão | Tỵ, Ngọ | Thìn, Tuất, Sửu, Mùi | Thân, Dậu | Hợi, Tý |
| Thổ | Tỵ, Ngọ | Thìn, Tuất, Sửu, Mùi | Thân, Dậu | Hợi, Tý | Dần, Mão |
Bảng phủ đủ 12 cung cho mỗi hành. Riêng sao hành Thổ có bốn cung tương hòa, và sao hành Mộc có bốn cung mà nó khắc, vì Thổ giữ bốn góc Thìn, Tuất, Sửu, Mùi.
4. Áp vào 14 chính tinh
Phần này đi qua 14 chính tinh theo năm nhóm hành. Với mỗi sao, bạn thấy cung nào sinh nó, cung nào khắc nó, kèm độ sáng thực tế theo bảng miếu vượng đắc hãm của site (M miếu, V vượng, Đ đắc, B bình, H hãm). Bạn sẽ thấy có sao hai lớp trùng nhau, có sao lệch hẳn, đúng như đã nói ở mục 2, độ sáng không suy từ ngũ hành cung.
4.1. Nhóm hành Hỏa: Thái Dương, Liêm Trinh
- Thái Dương: cung sinh là Dần (V), Mão (V). Cung hòa là Tỵ (M), Ngọ (M). Cung khắc là Hợi (H), Tý (H). Đây là sao mà hai lớp trùng khớp nhất: mặt trời sáng ở cung Mộc, Hỏa và tối ở cung Thủy, người xưa gọi là mặt trời chìm đáy nước. Ở Thân, Dậu, sao khắc cung, Thái Dương cũng hãm, vì đã là buổi chiều.
- Liêm Trinh: cung sinh là Dần (Đ), Mão (H). Cung hòa là Tỵ (H), Ngọ (V/Đ). Cung khắc là Hợi (H), Tý (V/Đ). Hai lớp lệch nhau nhiều. Liêm Trinh ở Mão được cung sinh mà vẫn hãm, ở Tý bị cung khắc mà vẫn vượng. Với sao này, độ sáng quyết định chính, sinh khắc chỉ cho biết sao có được môi trường hỗ trợ hay phải tự gồng.
4.2. Nhóm hành Kim: Vũ Khúc, Thất Sát
- Vũ Khúc: cung sinh là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, cả bốn đều miếu. Cung hòa là Thân (Đ), Dậu (Đ). Cung khắc là Tỵ (H), Ngọ (V). Vũ Khúc là ví dụ đẹp: sao Kim gặp đất Thổ thì như kim loại trong lòng đất, vừa được nuôi vừa sáng.
- Thất Sát: cung sinh là Thìn (H), Tuất (H), Sửu (Đ), Mùi (Đ). Cung hòa là Thân (M), Dậu (H). Cung khắc là Tỵ (V), Ngọ (M). Thất Sát lệch nhiều: ở Ngọ bị cung Hỏa khắc mà vẫn miếu. Có thể hiểu theo tinh thần khắc hữu tình: lửa rèn kiếm, tướng tinh đứng ở đất lửa thì được tôi luyện.
4.3. Nhóm hành Mộc: Thiên Cơ, Tham Lang
- Thiên Cơ: cung sinh là Hợi (H), Tý (Đ). Cung hòa là Dần (H), Mão (M). Cung khắc là Thân (V), Dậu (M). Thiên Cơ lệch rõ nhất: được cung Thủy sinh ở Hợi mà hãm, bị cung Kim khắc ở Dậu mà miếu. Cách đọc gợi ý: Thiên Cơ ở Thân, Dậu sáng nhưng phải làm việc dưới áp lực, như cây được tỉa cành, còn ở Hợi được nuôi nhưng khó phát huy.
- Tham Lang: cung sinh là Hợi (H), Tý (H). Cung hòa là Dần (Đ), Mão (H). Cung khắc là Thân (Đ), Dậu (H). Tham Lang miếu ở cả bốn cung Thổ, tức nơi sao khắc cung. Sao ham muốn đứng ở thế chế ngự được môi trường thì mới phát.
4.4. Nhóm hành Thủy: Thái Âm, Thiên Đồng, Cự Môn, Thiên Tướng, Phá Quân
Năm sao Thủy có cùng một bảng cung: được sinh ở Thân, Dậu, hòa ở Hợi, Tý, sinh cho cung ở Dần, Mão, khắc cung ở Tỵ, Ngọ, bị khắc ở Thìn, Tuất, Sửu, Mùi.
- Thái Âm: Thân (Đ), Dậu (M), Hợi (M), Tý (Đ), sáng ở cung sinh và cung hòa. Tỵ, Ngọ, Dần, Mão đều hãm. Ở cung bị khắc thì Tuất lại miếu, Thìn hãm. Thái Âm khớp khá nhiều, vì mặt trăng sáng ở các cung ban đêm, mà các cung ấy phần lớn là Kim, Thủy.
- Thiên Đồng: Thân (M), Tý (V), Hợi (Đ). Cả bốn cung Thổ bị khắc đều hãm. Đây là sao khớp rõ: phúc tinh hành Thủy gặp đất Thổ thì như nước bị đê chặn, khó lưu thông.
- Cự Môn: Hợi (V), Tý (V), Dậu (M), Thân (Đ). Cả bốn cung Thổ đều hãm. Cự Môn cũng khớp rõ như Thiên Đồng.
- Thiên Tướng: Thân (M), Tý (M), Hợi (Đ), nhưng Dậu hãm. Ở cung bị khắc thì Thìn, Tuất vẫn vượng. Thiên Tướng lệch nhiều, nên với sao này hãy tin bảng độ sáng.
- Phá Quân: Tý (M), Ngọ (M), bốn cung Thổ đều đắc. Thân, Dậu được cung sinh mà lại hãm. Phá Quân là sao hao, quy luật của nó đi theo trục Tý Ngọ nhiều hơn theo ngũ hành cung.
4.5. Nhóm hành Thổ: Tử Vi, Thiên Phủ, Thiên Lương
Ba sao Thổ được sinh ở Tỵ, Ngọ, hòa ở bốn cung Thổ, sinh cho cung ở Thân, Dậu, khắc cung ở Hợi, Tý, bị khắc ở Dần, Mão.
- Tử Vi: Tỵ (M), Ngọ (M), bốn cung Thổ đều vượng hoặc đắc. Ở Dần, cung Mộc khắc mà Tử Vi vẫn vượng, vì đó là chỗ Tử Phủ đồng cung. Tử Vi khớp khá tốt ở cung sinh và cung hòa.
- Thiên Phủ: Ngọ (V), Tỵ (Đ), bốn cung Thổ đều đắc. Nhưng Dần, Thân đều miếu dù Dần là cung khắc. Kho lẫm ở trục Dần Thân là chỗ đứng gốc của Thiên Phủ.
- Thiên Lương: Ngọ (M) nhưng Tỵ hãm. Thìn, Tuất miếu, Sửu, Mùi đắc. Dần miếu dù bị cung Mộc khắc. Thiên Lương khớp ở cung hòa, lệch ở cung sinh và cung khắc.
Cách đọc kết hợp hai lớp
Gợi ý một cách đọc đơn giản. Sao sáng mà được cung sinh: phát huy trọn, thuận lợi. Sao sáng mà bị cung khắc: giỏi nhưng phải làm dưới áp lực, thành công bằng sức gồng. Sao tối mà được cung sinh: có môi trường đỡ, đỡ vất vả hơn. Sao tối mà bị cung khắc: nên tìm cát tinh, sao Hóa tốt để bù. Lấy độ sáng làm gốc, sinh khắc làm phần thêm bớt.
Sao khớp và sao lệch, nên nhớ thế nào?
Qua 14 chính tinh, bạn có thể nhớ gọn: Thái Dương, Thái Âm, Thiên Đồng, Cự Môn, Vũ Khúc là nhóm mà độ sáng và sinh khắc cung khá trùng nhau. Liêm Trinh, Thiên Cơ, Thiên Tướng, Thất Sát, Phá Quân, Tham Lang là nhóm lệch nhiều. Với nhóm lệch, bạn càng phải đọc độ sáng trước, rồi mới dùng sinh khắc để hiểu sao ấy đang được đỡ hay đang phải gồng.
4.6. Phụ tinh và sinh khắc cung
Phụ tinh cũng có hành riêng và cũng chịu sinh khắc của cung, nhưng trọng số nhỏ hơn. Một vài điểm hay gặp:
- Thiên Mã thuộc Hỏa, chỉ đóng ở Dần, Thân, Tỵ, Hợi. Có quan điểm cho rằng Mã lấy hành của cung nó đóng, nhưng cách dùng trên site giữ Mã thuộc Hỏa, không đổi theo cung.
- Kình Dương thuộc Kim đới Hỏa. Ở bốn cung Thổ thì đắc địa, người xưa gọi là kim gặp đất màu. Nhưng như đã nói, lý do sâu hơn là cung Mộ có tính kìm hãm, chứ không chỉ vì Thổ sinh Kim.
- Thiên Khôi thuộc Hỏa. Ở Tý, đất Thủy khắc Hỏa, nên cái uy của Thiên Khôi ở đây thường ngấm ngầm, ít phô ra.
5. Sao, cung và bản mệnh
5.1. Sao với bản mệnh: đo độ ứng vào bản thân
Khi đặt hành của sao cạnh hành bản mệnh, nhiều người kết luận ngay sao sinh mệnh là tốt, sao khắc mệnh là xấu. Thầy Đức đưa ra một cách hiểu tinh hơn qua ví dụ Thiên Mã: không nên coi Mã khắc Mệnh là xấu, Mã sinh Mệnh là tốt một cách máy móc. Mã cùng hành hoặc sinh Mệnh thì sự thay đổi, dù tốt hay xấu, sẽ ứng mạnh vào bản thân hơn. Cung tốt thì càng tốt, cung xấu thì càng phải cẩn thận.
Áp rộng ra: sao sinh hoặc hòa với bản mệnh thì tính chất của sao thấm vào người đó sâu hơn. Nếu sao ấy sáng và hợp cách, đó là phúc. Nếu sao ấy hãm và gặp sát tinh, đó là chỗ phải cẩn thận hơn người khác. Chi tiết sinh nhập, sinh xuất, khắc nhập, khắc xuất xem ở hai bài tương sinh và tương khắc.
5.2. Cung với bản mệnh: so cho đúng hệ
Có cách làm phổ biến là đặt hành địa chi của cung an Mệnh cạnh hành bản mệnh, như bảng ở bài cung vị. Theo kinh nghiệm của Thầy Đức, đây là so một ngũ hành đơn với một ngũ hành kép, nên chỉ nên dùng làm tham khảo nhẹ. Cách nên dùng là xem cung an Mệnh đứng ở trạng thái nào trong 12 trạng thái sinh vượng tính theo hành bản mệnh: Tràng Sinh, Lâm Quan, Đế Vượng thì khí bản mệnh mạnh, Bệnh, Tử, Tuyệt thì khí yếu. Cách làm này được trình bày ở bài ngũ hành là gì.
6. Sinh khắc cung và sao trong vận hạn
- Đại vận: khi vận đi vào một cung, xem chính tinh ở đó được cung sinh hay bị cung khắc. Sao sáng được cung sinh thì vận ấy phát huy trọn tính chất của sao. Sao sáng bị cung khắc thì vận vẫn có thành quả nhưng phải gồng.
- Sao lưu vào cung: lưu Thái Tuế, lưu Lộc Tồn, lưu Kình Dương của năm cũng có hành. Sao lưu hành Hỏa rơi vào cung Thủy thì lực bị dập bớt, rơi vào cung Mộc thì được tiếp sức.
- Thiên Mã trong vận: Mã ở Dần được Mộc nuôi, ở Tỵ đứng đúng nhà, đi xa thuận. Mã ở Hợi bị Thủy khắc, đi mà vất vả mới nên. Mã ở Thân thì Hỏa khắc Kim, đi được nhưng hao sức.
Bạn có thể xem cụ thể từng năm sao nào đang vào cung nào qua luận giải tiểu vận.
7. Ví dụ minh họa
7.1. Thiên Mã ở bốn cung Tứ Sinh
- Mã ở Dần (Mộc sinh Hỏa): cung sinh sao, con ngựa được nuôi, càng chạy càng hăng.
- Mã ở Tỵ (Hỏa với Hỏa): tương hòa, ngựa đứng đúng nhà, mạnh và bền.
- Mã ở Thân (Hỏa khắc Kim): sao khắc cung, ngựa phải gồng để vượt địa hình, đi được mà hao.
- Mã ở Hợi (Thủy khắc Hỏa): cung khắc sao, ngựa gặp nước, đường chạy bị chặn, phải vất vả mới tới.
Thêm lớp bản mệnh: cùng là Mã ở Thân, người bản mệnh Hỏa thì Mã cùng hành, sự đi lại ứng mạnh vào bản thân. Người bản mệnh Thủy thì Mã ứng nhẹ hơn. Đây là cách đọc theo hướng cường độ, không phải phán tốt xấu.
7.2. Hai người Mệnh Thiên Cơ
- Người A, Mệnh Thiên Cơ ở Dậu: sao miếu, nhưng cung Kim khắc sao Mộc. Người thông minh, giỏi tính toán, nhưng thường làm việc trong môi trường nhiều áp lực, phải gọt giũa mình nhiều. Thành công đến từ sự rèn luyện.
- Người B, Mệnh Thiên Cơ ở Tý: sao đắc, cung Thủy sinh sao Mộc. Người khéo léo, môi trường dễ chịu, được nâng đỡ. Mức sáng thấp hơn A nhưng đường đi êm hơn.
Nếu có Hóa Khoa đi kèm, sao Hóa này thêm danh tiếng và sự cứu giải cho cả hai, nhưng người A cần nó hơn, vì người A đang làm việc dưới áp lực của cung khắc. Hai người cùng một chính tinh, khác cung, khác cả độ sáng lẫn sinh khắc. Bạn đọc hai lớp cùng nhau thì sẽ hiểu vì sao người A giỏi mà mệt, người B nhẹ nhàng mà ít bứt phá.
8. Lưu ý và hiểu lầm thường gặp
- Dùng sinh khắc để sửa độ sáng: thấy sao bị cung khắc liền cho là hãm. Sai, độ sáng tra bảng riêng.
- Đổi hành của sao theo cung: hành của sao cố định. Thiên Mã vẫn là Hỏa dù ở Hợi.
- So khác hệ: lấy nạp âm bản mệnh so thẳng với hành đơn của cung rồi kết luận nặng.
- Quên cung có nhiều loại hành: phải nói rõ mình đang dùng hành địa chi, hành quẻ hay hành tam hợp.
- Đặt ngũ hành lên trước bộ sao: Tử Vi là môn luận sao. Ngũ hành là lớp gia giảm xét sau cùng.
Hiểu lầm thường gặp: chính tinh thủ Mệnh bị cung khắc là cả đời không phát được?
Không phải vậy. Như bảng ở mục 4 cho thấy, nhiều sao miếu vượng ngay tại cung khắc nó, như Thiên Cơ ở Dậu, Thất Sát ở Ngọ, Liêm Trinh ở Tý. Bị cung khắc chỉ cho biết bạn phải làm việc dưới áp lực, phải tự gồng. Đó có khi lại là chỗ rèn ra bản lĩnh. Hãy xem độ sáng của sao, bộ sao trong tam phương, cát tinh, sao Hóa, rồi mới dùng sinh khắc để tinh chỉnh.
Chính tinh của bạn đang được cung nuôi hay phải gồng?
Biết lý thuyết rồi, bạn sẽ muốn thấy trên chính lá số của mình: sao thủ Mệnh sáng hay tối, cung sinh hay khắc sao, sao hợp hay khắc bản mệnh. Bạn có thể lập lá số Tử Vi và xem luận giải trọn đời để đọc các lớp này cùng bộ sao và đại vận của mình.