Tử Vi Hoàn Toàn Khoa Học

Bảng thông tin nhanh

Bối cảnh & tác giả

Điểm làm nên (và cũng gây tranh cãi về) bộ sách này nằm ở lai lịch tác giả: Đằng Sơn không phải một thầy Tử Vi hành nghề theo lối cổ, mà là một người có nền khoa học kỹ thuật. Theo phần “Vài dòng về soạn giả” in ngay đầu sách, ông sinh năm 1953, du học Hoa Kỳ năm 1972, tốt nghiệp kỹ sư hóa học năm 1976 (Đại học Southern California) và tiến sĩ kỹ sư hóa học năm 1981 (Đại học Minnesota) — chi tiết này trùng khớp với các nguồn giới thiệu sách trên mạng. Từ năm 15 tuổi ông đã mê Tử Vi. Đến năm 1995 sang Đài Loan làm việc gần bảy năm, đúng lúc Đài Loan là “tân thánh địa” của môn này với những tên tuổi như Chính Huyền Sơn Nhân, Liễu Vô Cư Sĩ.

Trong phần Mấy lời tâm sự, tác giả kể rõ ba nguồn ảnh hưởng: (1) Tử Vi nghiệm lý của ông Thiên Lương (phát kiến vòng Thái Tuế); (2) Tử Vi dưới mắt khoa học của Vu Thiên Nguyễn Đắc Lộc — cuốn “đã khơi lên trong tôi ý niệm nghiên cứu tử vi bằng phương pháp khoa học thuần túy”, và đặc biệt (3) quyển Kinh Dịch và Tử Vi đẩu số (nguyên tác Dịch kinh dữ Tử Vi đẩu số) của dịch lý gia Đài Loan Tạ Phồn Trị — thứ ông gọi là “chìa khóa bí mật” đã mở ra cho ông lời giải. Ảnh hưởng của Tạ Phồn Trị lên bộ sách là điểm quan trọng, sẽ được bàn lại ở mục “Góc nhìn người trong nghề”.

Tham vọng của tác giả rất lớn và được tuyên bố thẳng thắn. Ngoài bộ Tử Vi hoàn toàn khoa học, ông cho biết đang nuôi các bộ Kinh dịch hoàn toàn khoa học, Mệnh lý hoàn toàn khoa học, Thuyết âm dương hoàn toàn khoa học, và đã viết hai công trình khoa học bằng Anh ngữ: The End of Probability and the New Meaning of Quantum Physics (“Ngày tàn của khoa xác suất và ý nghĩa mới của vật lý lượng tử”, 2002) và Symmetry and the End of Probability (“Luật đối xứng và ngày tàn của khoa xác suất”, 2003). Chính từ đây ông “khẳng quyết rằng thuyết âm dương mới là nền tảng tối thượng của khoa học” — một cách đặt vấn đề rất đặc thù, phân biệt hẳn với các sách Tử Vi khác.

Bộ sách gồm những gì. Tử Vi Hoàn Toàn Khoa Học là một bộ hai tập nối tiếp nhau:

• Tập 1 (2004) – “Chính tinh, Tứ Hóa và các sao liên hệ”: đặt nền tảng (âm dương, địa bàn, 12 cung, Tuần Triệt, ngũ hành cục) rồi truy nguyên 14 chính tinh, Tứ Hóa và nhóm Tả Hữu – Xương Khúc – Hình Riêu – Không Kiếp – sao tháng giờ.
• Tập 2 (2011) – “Các sao thần sát”: giải quyết phần còn lại — Lộc Tồn, Kình Đà, Quan Phúc, Khôi Việt, Thái Tuế, Thiên Mã, Đào Hồng, Hỏa Linh, Vòng Trường Sinh, Tuần Triệt (bàn sâu thêm)… phần lớn viết theo lối hỏi – đáp.

Về thân thế đời tư, hiện có nhiều điểm chưa đối soát chắc chắn: “Đằng Sơn” là bút hiệu, tên thật chưa rõ, và một số nguồn trong nghề cho rằng tác giả đã qua đời (xem mục dưới) — bài viết này chỉ khẳng định những gì in ngay trong sách và những gì có nguồn dẫn được.

Nội dung chính

Khác hẳn các cẩm nang “tra sao”, bộ sách được tổ chức như một hệ thống lý luận đi từ gốc đến ngọn. Trục xuyên suốt: Tử Vi là “một bài toán sắc sắc không không” dựa trên thuyết âm dương; ngũ hành chỉ là “một phép tính gần đúng của bài toán âm dương”; nhiệm vụ của môn học là xác định những “giả tướng” (trạng thái tạm thời) của mỗi người.

Tập 1 (27 chương) đi theo trình tự:

• Nền tảng: cơ sở âm dương của khoa Tử Vi (chương 1); cơ sở khoa học của địa bàn và luật tam hợp – xung chiếu (chương 2); cơ sở của cung Mệnh – cung Thân và 12 cung (chương 3–5); so sánh 12 cung Tử Vi với 12 cung chiêm tinh Tây phương (chương 6).
• Các “vấn đề” kinh điển: nguồn gốc của Tuần và Triệt (chương 7); “giải quyết vấn đề” ngũ hành cục số (chương 8–9).
• 14 chính tinh: nguồn gốc bốn sao “to” âm dương Tử – Phủ và mười sao còn lại (chương 10–11). Tính ngũ hành, tính bát quái, “mười hai hoàn cảnh” của 14 chính tinh (chương 12, 20, 22–23).
• Tứ Hóa và phụ tinh: nguồn gốc Tả Hữu – Xương Khúc (chương 13); lý âm dương của Hóa Lộc, Hóa Quyền, Hóa Kỵ, Hóa Khoa (chương 14–16); từ Tứ Hóa suy thêm tính chất chính tinh (chương 17); đặc tính tám sao “động” và sáu sao “tĩnh” (chương 18–19); các sao tháng – giờ, Hình Riêu Không Kiếp (chương 24–26); Tổng luận (chương 27).

Tập 2 mở đầu bằng phần “Nhìn lại Tập 1” (kèm Bảng sửa sai cho Tập 1 — một chi tiết cho thấy tinh thần “khoa học tự đính chính”), rồi bước vào trọng tâm các sao thần sát: đặt lại vấn đề “bằng luận cứ nào Tử Vi thêm gần trăm sao thần sát?”, đề nghị một mô hình mới cho sao Lộc Tồn, bàn Kình Đà, Quan Phúc, cặp quý nhân Khôi Việt, Thiên văn và vòng Thái Tuế, Thiên Mã, bộ Đào Hồng Hỉ Đức Cô Quả, Hỏa Linh – Thiên Trù, Vòng Trường Sinh, và năm chương liền về Tuần Triệt (nguồn gốc → bản chất “không vong” → lý tính → áp dụng thực tế).

Về cách tiếp cận, có ba điểm cần nói rõ để người đọc khỏi hiểu lầm:

1. Nền vẫn là Tam Hợp – Trung Châu kiểu Việt Nam, không phải Phi Tinh hay Tứ Hóa Đài Loan. Ngay chương 1, tác giả phê phán cả phái “huyền không tứ hóa” của Chính Huyền Sơn Nhân lẫn phái “mệnh vận phân ly” của Liễu Vô Cư Sĩ. Ông giữ tam hợp – xung chiếu, ngũ hành và coi trọng Tuần Triệt (đặc trưng Trung Châu / Việt Nam).
2. “Khoa học” ở đây nghĩa là truy nguyên bằng lý âm dương, không phải kiểm định thống kê. Tác giả tự nhận nhiều kết quả sâu (như tương quan âm dương – ngũ hành) phải để dành chứng minh trong các bộ khác, và yêu cầu độc giả “tạm chấp nhận”.
3. Sách thiên nặng về lý luận, khô khan. Tập 2 dùng lối hỏi – đáp để bớt nặng nhưng, như tác giả tự nhận, “khiến các đề tài vốn đã khô khan lại càng khô khan hơn”.

Điểm mạnh / hạn chế

Điểm mạnh

• Đặt câu hỏi “vì sao”, hệ thống hóa cả một bộ khung: đây là một trong số rất ít bộ sách Việt ngữ cố truy nguyên cơ chế của địa bàn, ngũ hành cục, Tuần Triệt, 14 chính tinh và Tứ Hóa theo một logic thống nhất (âm dương).
• Tinh thần “khoa học” đúng nghĩa ở phần thái độ: tự đặt sách như “một hệ thống lý luận” để người sau “bổ sung, sửa chữa”, thậm chí in cả Bảng sửa sai cho tập trước.
• Cầu nối với tinh hoa Đài Loan: tác giả đọc rộng sách Hoa ngữ, mang về nhiều cách đặt vấn đề mới lạ với người học Việt.
• Góc nhìn liên ngành: đối chiếu 12 cung Tử Vi với 12 cung hoàng đạo Tây phương, dùng ngôn ngữ toán – lý làm ẩn dụ, tạo cảm giác mạch lạc, có xương sống.

Hạn chế

• Không dành cho người mới: phần âm dương – bát quái – ngũ hành nạp âm khá nặng. Đọc mà chưa có nền dễ “lạc trận”.
• Nhiều suy luận mang tính giả thuyết cá nhân: không ít kết luận được rút ra bằng loại suy (analogy) chứ chưa được chứng minh. Tác giả thường “hẹn” chứng minh ở các bộ chưa xuất bản.
• Phụ thuộc nặng vào một nguồn: phần lớn khung tư tưởng chịu ảnh hưởng của Tạ Phồn Trị — điều được cả giới hành nghề chỉ ra (xem mục dưới).
• Có chỗ lệch khỏi luận truyền thống và gây tranh luận: một số kiến giải bị người trong nghề đánh giá là “chưa đúng” hoặc thậm chí “lố bịch” ở Tập 1 — nên đọc với tinh thần đối chiếu, không xem là chân lý.

Dành cho ai & đọc ở giai đoạn nào

• Người mới bắt đầu: chưa nên đọc trước. Hãy nắm cách lập lá số và ý nghĩa 12 cung – các sao qua một cuốn nhập môn rồi mới quay lại bộ này.
• Người trung cấp trở lên: rất đáng đọc, như một liều “kích thích tư duy” giúp thôi học vẹt và bắt đầu hỏi vì sao các sao lại an như thế, Tứ Hóa lại mang tính chất như thế.
• Người nghiên cứu / thích lý thuyết: đây là một trong số ít trước tác Việt ngữ đặt Tử Vi cạnh thuyết âm dương và vật lý hiện đại — giá trị nằm ở cách đặt vấn đề nhiều hơn ở tính chắc chắn của từng kết luận.

Về thứ tự đọc: nên đọc Tập 1 trước (nền tảng và 14 chính tinh, Tứ Hóa), rồi Tập 2 (thần sát) — và luôn đối chiếu với ít nhất một cuốn luận đoán truyền thống để cân bằng.

Trích đoạn / điểm đặc sắc

Tuyên ngôn “khoa học hóa” của cả bộ sách, ngay chương 1 (trích):

“Sau sáu năm rưỡi trời nghiên cứu ở Á Châu, người viết vui mừng loan báo với quý độc giả rằng tử vi có mọi đặc tính của một ngành khoa học, và xin làm kẻ dọn đường trong công cuộc khoa học hóa tử vi đẩu số. Bộ sách ‘tử vi hoàn toàn khoa học’ không phải là một ‘bí kíp’ mà là một hệ thống lý luận khoa học.”

Cách tác giả đặt nền âm dương bằng… con số không và phép cộng đại số (trích):

“Mấu chốt của thuyết âm dương đã được bao hàm trong câu ‘vô cực sinh thái cực’, nghĩa là khởi điểm của vạn sự trên đời này là một con số không to lớn… Nếu ta gọi -1 là âm, +1 là dương thì hiển nhiên 0 = (-1) + (+1)… Nghĩa là hiện tượng chỉ là những mặt khác nhau của ‘không’.”

Và đây là lối làm việc tiêu biểu của ông — suy ý nghĩa của Tứ Hóa từ bốn mùa và ngũ hành thay vì chép theo sách cũ (trích, chương 14):

“Hóa Lộc: Ứng với mùa xuân, vạn vật hồi sinh, cây cối đâm chồi, nẩy lộc… nói chung là tính ‘sinh’. […] Hóa Kỵ: Ứng với […] vạn vật xác xơ. Cây trụi lá, trời âm u đen tối. Đại biểu một bước lùi rõ rệt, dẫn đến sự diệt vong; nói chung là tính ‘diệt’.”

Từ đó ông “gán” ngũ hành cho Tứ Hóa và tự phản biện chính mình (Hóa Lộc mộc/mộc đới thổ, Hóa Quyền hỏa đới thổ, Hóa Khoa thủy đới thổ, Hóa Kỵ thuần thủy) — minh họa rõ tinh thần “ngũ hành chỉ là phép tính gần đúng, làm xong phải kiểm nghiệm và điều chỉnh”.

★ Góc nhìn người trong nghề & đối chiếu độc quyền

Đây là phần các trang giới thiệu / bán sách gần như không có: đánh giá của một người dùng sách để hành nghề, và việc đối chiếu trực tiếp bộ này với dòng sách “khoa học” khác.

Một tử vi gia đương đại nói gì về Đằng Sơn — khen và chê rất rõ ràng

Tử vi gia Trình Minh Đức (kênh Tử Vi Và Vận Mệnh) nhắc tới Đằng Sơn nhiều lần

Về công lao và giá trị, ông đánh giá cao: “ông Đằng Sơn là một trong những người có công rất lớn để thúc đẩy nghiên cứu môn Tử Vi đẩu số này dưới một góc nhìn mạch lạc và khoa học” (Mạn Đàm Tử Vi #159 – youtube.com/watch?v=8MjFt7Gk9qk). Ở một buổi khác, ông xếp hai tập của Đằng Sơn vào loại đáng đọc nhất trong các sách hiện đại: “cái sách gần đây… đáng đọc nhất… mọi người nên mua và đọc hai tập của ông Đằng Sơn… tất nhiên cũng có phần đúng phần sai nhưng nó đáng để đọc” (Mạn Đàm #78 – youtube.com/watch?v=U1rDzhmGSOg). Ông cũng ghi nhận Đằng Sơn “manh nha những ý tưởng nhìn các môn mệnh lý về một góc độ… khoa học, Toán Lý Hóa” (Mạn Đàm #139 – youtube.com/watch?v=iii6A5PS2rA).

Nhưng phần phê bình cũng rất thẳng. Trình Minh Đức chỉ ra hai điểm:

1. Không “mới”, phụ thuộc một nguồn: “những phát kiến của Đằng Sơn nó không mới… cuốn Tử Vi hoàn toàn khoa học lấy ý tưởng rất nhiều của một cuốn sách bên Đài Loan” — và ông gọi đích danh Tạ Phồn Trị (Mạn Đàm #139). Gay gắt hơn: “chả nhà khoa học nào viết một cuốn sách mà tài liệu tham khảo chỉ là một thôi… gần như lấy hoàn toàn tư duy của [Tạ Phồn Trị] lắp vào, không hề có gì mới của mình” (Mạn Đàm #199 – youtube.com/watch?v=VQxRmoP6Q2k).
2. Chất lượng không đều giữa hai tập: “Tập 1 của ông Đằng Sơn vẫn còn khá nhiều điểm chưa rõ ràng. Tập 2 thì cũng có cái hay nhưng đọc tham khảo thôi” (Mạn Đàm #211 – youtube.com/watch?v=ouiauqr-vS0).

Điều đắt giá là cả người trong nghề lẫn chính tác giả đều xác nhận cùng một sự thật — nhưng đánh giá ngược nhau. Đằng Sơn tự nhận Kinh Dịch và Tử Vi đẩu số của Tạ Phồn Trị là “chìa khóa bí mật” mở ra lời giải cho ông. Trình Minh Đức lại xem sự lệ thuộc ấy là điểm yếu khiến sách “không mới”. Đây là một đối chiếu nội dung hiếm hoi mà chỉ khi đọc thật cả sách lẫn nghe người hành nghề mới thấy được.

Đối chiếu chéo: hai cuốn cùng nhãn “khoa học”, hai nền vật lý ngược nhau

Đặt bộ này cạnh Số Tử Vi Dưới Mắt Khoa Học của Vu Thiên Nguyễn Đắc Lộc (Sài Gòn, 1973) lộ ra một dị biệt nền tảng rất cụ thể — dù nhan đề nghe na ná:

• Vu Thiên Nguyễn Đắc Lộc (1973) neo “khoa học” vào thuyết tất định cổ điển (déterminisme, dẫn thẳng Descartes) và khoa tính phần chắc / xác suất (calcul de probabilité): tiền định = khoa học, theo thế giới quan vật lý thế kỷ 17–19.
• Đằng Sơn (2004) đi hướng ngược: hai công trình Anh ngữ của ông mang tên The End of Probability (“Ngày tàn của khoa xác suất”) và gắn Tử Vi với vật lý lượng tử cùng luật đối xứng, tuyên bố “thuyết âm dương mới là nền tảng tối thượng của khoa học”.

Nói gọn: cùng bảo “Tử Vi là khoa học”, nhưng người trước dựa vào xác suất và tất định cổ điển, người sau lại tuyên bố ngày tàn của xác suất. Thú vị hơn, hai cuốn không xa lạ nhau: chính Đằng Sơn thừa nhận cuốn của Vu Thiên “đã khơi lên trong tôi ý niệm nghiên cứu tử vi bằng phương pháp khoa học thuần túy”. Vậy đây là một dòng chảy nối tiếp nhưng đảo nền: người sau chịu ơn cảm hứng của người trước, rồi lật ngược chính cái nền vật lý mà người trước dựa vào. Đây là minh họa đắt cho việc “khoa học” trong nhan đề mỗi cuốn nghĩa một khác — nên đọc để hiểu khung tư duy, đừng gộp làm một. (Dẫn chứng phía Đằng Sơn lấy trực tiếp từ phần “Vài dòng về soạn giả” và “Mấy lời tâm sự” in trong sách.)

Cách trình bày: mạnh “vì sao”, nhẹ “tra cứu”

Về sư phạm, bộ sách gần như không phải sổ tay tra cứu — nó là một tập khảo luận đi tìm cơ chế. Người đọc sẽ không tìm thấy ở đây các bảng “tra là ra” như sách nhập môn. Đổi lại, mỗi sao, mỗi cách an đều được cố gắng giải thích tại sao lại thế. Đây vừa là sức hút vừa là rào cản: nó bổ sung tốt cho một cuốn thực hành, nhưng không thay thế được cuốn thực hành đó.

Các bản in & tình trạng văn bản (khảo dị)

• “Khoa Học” hay “Là Khoa Học”? Trên bìa, nhan đề chính thức là Tử Vi Hoàn Toàn Khoa Học. Nhưng trong dân gian và cả giới hành nghề, tên quen thuộc thường thêm chữ “Là” — Tử Vi Hoàn Toàn Là Khoa Học. Bản số hóa lưu hành có bản mang nhan đề này. Đối chiếu trực tiếp (lời tựa, mục lục 27 chương, cả Bảng sửa sai ở cuối) cho thấy nó chính là Tập 1 (2004), chỉ là một lần số hóa khác với nhan đề biến thể — không phải một cuốn thứ ba. Người tra cứu nên coi hai tên này là một.
• Bộ gồm hai tập, in cách nhau nhiều năm: Tập 1 in lần thứ nhất 2004. Tập 2 (thực hiện 2005–2006) mãi tới 2011 mới phát hành lần thứ nhất (Last Science Publishing, San Jose). Vì thế nhiều người chỉ có Tập 1 và tưởng bộ sách chỉ có một quyển.
• Bảng sửa sai: ngay Tập 1 đã kèm bảng đính chính, và Tập 2 mở đầu bằng phần “Nhìn lại Tập 1” — nên khi trích số liệu / kết luận, cần dùng bản đã hiệu đính, tránh trích theo chỗ tác giả đã tự sửa.
• Bản lưu hành: phổ biến dưới dạng PDF / bản chụp. Chất lượng số hóa không đều (rơi dấu, sai chính tả, lỗi nhận dạng bảng). Khi trích câu chữ để học, nên soát kỹ.
• Thân thế tác giả: “Đằng Sơn” là bút hiệu. Tên thật và việc tác giả còn sống hay đã mất chưa đối soát được từ nguồn chính thức (có nguồn trong nghề nói ông đã qua đời) — nên thận trọng khi khẳng định.

So sánh ngắn với vài cuốn cùng chủ đề

• So với Số Tử Vi Dưới Mắt Khoa Học (Vu Thiên Nguyễn Đắc Lộc, 1973): cùng giương ngọn cờ “khoa học hóa” Tử Vi, nhưng cuốn của Vu Thiên là một khảo luận mỏng, thiên về thiên văn – triết học và nền xác suất / tất định cổ điển, còn Đằng Sơn là bộ nhiều tập, hệ thống hóa từng nhóm sao theo logic âm dương và tuyên bố “ngày tàn của xác suất”. Đọc kèm nhau sẽ thấy rõ chữ “khoa học” mỗi thời một nghĩa.
• So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (Vân Đằng Thái Thứ Lang): Tân Biên là cẩm nang thực hành – tra cứu cho người mới (mạnh “tra”, nhẹ “vì sao”). Bộ của Đằng Sơn thì ngược lại — lý luận – truy nguyên cho người đã có nền. Nên đọc Tân Biên trước, bộ này sau.
• So với sách Tử Vi Đài Loan (Tạ Phồn Trị, Liễu Vô Cư Sĩ…): Đằng Sơn đóng vai người chuyển ngữ – hệ thống hóa tinh hoa Đài Loan cho người học Việt, nhưng vẫn giữ nền Tam Hợp – Trung Châu và phê phán các phái Phi Tinh / Tứ Hóa Đài. Ai muốn học đúng Phi Tinh nên tìm nguồn phái đó, không nên dựa vào bộ này.

(Site này theo Tử Vi truyền thống phái Tam Hợp / Nam phái; các cuốn nêu trên tiện đối chiếu về cách tiếp cận.)