1. Tử Vi Đẩu Số Phú Giải là sách gì?
Tử Vi Đẩu Số Phú Giải là cuốn chuyên về phú đoán của Thái Vân Trình, biên soạn tại Sài Gòn mùa xuân Giáp Dần (1974), gom hơn một nghìn câu phú cổ xếp theo từng sao rồi diễn nghĩa sang tiếng Việt, dành cho người đã có nền muốn tra nhanh nghĩa một câu phú. Phần lớn là phú chữ Hán, mỗi câu đánh số, in đậm, bên dưới là lời giải ngắn gọn.
Nói gọn, đây là sách tra phú chứ không phải sách nhập môn. Nó trả lời câu hỏi “câu phú này ứng vào sao nào, luận thế nào” khi bạn đang xem một lá số Tử Vi cụ thể.
| Hạng mục | Thông tin |
|---|---|
| Tác giả | Thái Vân Trình |
| Năm, nơi biên soạn | Sài Gòn, “Xuân Giáp Dần” (ghi cuối Lời dẫn), tức năm 1974 |
| Nhà xuất bản | NXB Đất Việt, theo thư mục bản in 1974 (chưa xác minh được trên bản gốc) |
| Độ dày | Khoảng 278 trang (bản in 1974) |
| Trình độ | Trung cấp đến nâng cao, không phải sách nhập môn |
| Trường phái | Gom phú của nhiều hệ phái, nền chung là Tử Vi truyền thống |
| Chủ đề trọng tâm | Sưu tập và giải nghĩa các câu phú Tử Vi, xếp theo từng sao |
Phân biệt tên tác giả
Tác giả Thái Vân Trình (Sài Gòn, thập niên 1970) không phải Thầy Trình Minh Đức được nhắc ở mục 6. Nhiều bản số hóa trôi nổi còn chép sai tên tác giả thành “Thái Vân Thình”, kể cả ở dòng ký tên cuối Lời dẫn.
2. Tác giả Thái Vân Trình và hoàn cảnh ra đời
Thái Vân Trình là tác giả Tử Vi tiếng Việt thời trước 1975. So với các cuốn cùng thời, Phú Giải có vị trí riêng. Thay vì dạy lập lá số hay luận từng cung, nó chuyên xử lý phần “phú”, tức kho câu quyết đoán truyền miệng và chép tay từ cổ thư, vốn nằm rải rác ở phụ lục của hầu hết sách Tử Vi.
Thầy Trình Minh Đức, khi giới thiệu các sách nên đọc, cho biết cuốn này ra đời “nhằm mục đích kết hợp các câu phú của mọi hệ phái, giúp độc giả đỡ công tìm tòi và tổng hợp”, vì “hầu hết các quyển Tử Vi hiện hành, nhiều thì ít cũng có phần phụ lục là phú giải các câu phú”. Gom riêng phú lại để tra vì thế có giá trị rất thực dụng. Thầy Đức cũng từng dùng chính Phú Giải làm tài liệu trong khóa học của mình.
Tinh thần mở đầu sách đáng chú ý. Ngay Lời dẫn, tác giả không tán tụng sự “linh nghiệm” mà đặt Tử Vi trong khung Nhân, Duyên, Quả. Số mệnh là cái Nhân, nhưng phải có Duyên (hoàn cảnh, âm đức) mới thành Quả. Ông dẫn “Nhân định thắng thiên”, “Đức năng thắng số”, nhắc chuyện Gia Cát Lượng, Khổng Tử để nói rằng đừng tuyệt đối hóa lá số. Chỗ này cho thấy tác giả đọc rộng điển tích Nho gia, điều về sau vừa là thế mạnh vừa là cái bẫy của cuốn sách (xem mục 6).
Lưu ý về thông tin xuất bản
Thân thế cụ thể của tác giả (thế danh, năm sinh, năm mất) hiện chưa xác minh được từ nguồn chính thức. Những gì chắc chắn là bút danh, nơi và mùa biên soạn in trong sách. Tên NXB Đất Việt và số trang lấy theo thư mục bản in 1974.
3. Nội dung chính của Tử Vi Đẩu Số Phú Giải
Khác với sách nhập môn kiểu Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (lập thành, luận cung, vận hạn), Phú Giải gần như toàn bộ là phú, tổ chức theo từng sao hoặc nhóm sao.
3.1. Lời dẫn
Mở bằng câu của Đào Tiềm đời Tấn, “Đạt nhãn tiền bất khả ngôn mệnh”, rồi bàn Nhân, Duyên, Quả và khép bằng giai thoại Hán Cao Tổ gặp người nuôi ong (trích ở mục 5). Cuối Lời dẫn ký “Saigon Xuân Giáp Dần, Cẩn đề”.
3.2. Thân sách: hơn một nghìn câu phú xếp theo sao
Sách đi lần lượt qua các chính tinh, mở đầu bằng Tử Vi (“Tử Vi trung hậu”), rồi Thiên Phủ, Vũ Khúc, Thất Sát, Phá Quân, Tham Lang, Thiên Cơ, Cự Môn, Thiên Đồng, Thiên Lương, Thái Dương và Thái Âm. Sau đó là các nhóm phụ tinh và sát tinh: Lộc Tồn, Thái Tuế, Tràng Sinh, Kình Dương và Đà La, Đại Hao và Tiểu Hao, Khôi Việt, Xương Khúc, Thiên Hình, rồi Tuần Triệt.
Mỗi mục trình bày giống nhau: câu phú Hán Việt in đậm, đánh số, bên dưới là diễn nghĩa tiếng Việt, thường mở bằng “Cung Mệnh có…” hoặc “Cung Mệnh an tại…”. Ví dụ câu 2 mục Tử Vi: “Tử Vi cư Dậu toàn vô uy lực”, giải là người Mệnh an tại Dậu có Tử Vi tọa thủ thì “hèn yếu không có uy lực”.
3.3. Phụ lục và Tổng luận
Phần Phụ lục gom phú của các sao nhỏ, như “Cô Thần Quả Tú yếu thủ ư Điền Tài” (cung Điền, Tài rất cần Cô, Quả giữ của) hay “Hoa Cái Thiên Di xuất ngoại cận quý”. Phần Tổng luận là các câu phú về nguyên tắc chung:
- Xem Mệnh thì định giàu nghèo thọ yểu trước, xem vận hạn thì phải tìm Kình, Đà, Không, Kiếp, Hỏa, Linh trước.
- Giàu nghèo, thọ yểu, sang hèn tại cung Phúc Đức và Điền Trạch tốt hay xấu.
- Mệnh vô chính diệu mà được nhiều cát tinh hội hợp vẫn hưởng giàu sang (“Mệnh vô chính diệu nhị duyên sinh”).
- Xét ngũ hành nạp âm của bản Mệnh có hợp cung an Mệnh không, ví dụ Mệnh Thủy an tại Thìn (Thổ) thì giảm tốt.
Sách khép lại bằng câu “Tuyệt sứ phùng sinh, hoa nhi bất bại”: Mệnh an tại Tuyệt địa như cánh hoa mong manh nhưng lâu tàn.
Về đường lối, sách theo mạch truyền thống của phái Tam Hợp: bàn miếu vượng đắc hãm, hội hợp, xung chiếu, sao tốt gặp sao xấu thì “một cách, hai kết cục”. Đặc trưng nổi bật là mật độ điển tích rất dày. Lã Bất Vi là ví dụ cho người buôn bán mà được uy quyền. Lý Quảng có Kình Dương, Lực Sĩ đồng cung nên sức địch muôn người mà không được phong Hầu. Khổng Tử ứng câu “Hóa Lộc Tý Ngọ vi Thiên Di, phu tử văn chương quán thế”, tức Hóa Lộc ở cung Thiên Di.
4. Điểm mạnh và hạn chế
4.1. Điểm mạnh
- Gom phú một chỗ để tra. Thay vì lục phụ lục của hàng chục cuốn, bạn có một “từ điển phú” xếp theo sao.
- Diễn nghĩa sát từng câu. Câu phú Hán nào cũng có lời giải tiếng Việt đi kèm, thuận cho người chưa đọc được chữ Hán.
- Phạm vi rộng. Thu nạp phú của nhiều hệ phái, có những câu hiếm gặp ở sách khác.
- Giàu điển tích. Với người thích chiều sâu văn hóa, các ví dụ Lã Bất Vi, Lý Quảng, Khổng Tử làm câu phú dễ nhớ.
4.2. Hạn chế
- Cắt phú rời theo sao nên mất cặp đối. Phú Tử Vi thường là văn biền ngẫu, đi thành cặp câu đối. Khi gom “câu nào có chữ Thất Sát thì bỏ vào mục Thất Sát”, vế trên và vế đối bị tách khỏi nhau, nhiều chỗ mất văn cảnh.
- Có sai sót phiên âm, diễn nghĩa. Phú vốn dựa vào điển tích và tiếng Hán cổ, nên một số câu bị lệch so với bản gốc (xem mục 6.2).
- Không phải sách nhập môn. Người chưa nắm sao và cung sẽ khó dùng, vì sách giả định bạn đã biết bối cảnh từng câu.
- Bản lưu hành kém đồng đều. Các bản PDF, đánh máy trôi nổi nhiều lỗi chính tả nặng, kể cả tên sao và tên tác giả.
Hiểu lầm thường gặp: lời giải dưới câu phú luôn là nghĩa gốc?
Không. Lời giải trong Phú Giải là cách hiểu của tác giả, và có chỗ lệch hẳn cổ thư. Trước khi dùng một câu phú để kết luận về lá số, bạn nên xem câu đó trong cổ thư còn đi cặp với vế nào, và vế đối ấy nói gì.
5. Trích đoạn tiêu biểu
Tinh thần Nhân, Duyên, Quả trong Lời dẫn:
“Hẳn ta phải công nhận rằng mỗi cá nhân là một định mệnh và trong định mệnh đã ngầm có cái Nhân Quả Luân Hồi. Tuy nhiên ‘Nhân’ không thể tự mình sinh ra ‘Quả’ được mà cần phải có ‘Duyên’ trợ lực… Thành thử, cùng một ‘Nhân’ mà khác ‘Duyên’ tất không sinh ra ‘Quả’ giống nhau.”
Lời dẫn khép bằng giai thoại thay vì lý luận khô khan. Hán Cao Tổ Lưu Bang gặp người nuôi ong sinh “cùng năm cùng tháng cùng giờ” mà số phận khác nhau, và nói:
“Nhà ngươi làm vua chín nước, loài ong cũng có quân, thần, phụ tử chẳng khác loài người, lại không phản phúc. Tất ngươi diễm phúc hơn ta còn than nỗi gì!”
Lối phú Hán, diễn nghĩa Việt theo sao, ở mục Kình Dương. Hai câu cùng tên cách mà hai kết cục:
Mã đầu đới kiếm, phi yểu chiết tắc hình thương.
Nghĩa là: Cung Mệnh an tại Ngọ có Kình tọa thủ, ví như kiếm kề cổ ngựa, gặp Tứ Sát, Thiên Hình hội hợp thì nếu không chết non cũng bị tù tội hoặc tàn tật khổ sở.
Mã đầu đới kiếm, trấn ngự biên cương.
Nghĩa là: Cũng Kình cư Ngọ, nếu không bị Sát, Hình xâm phạm mà được Khoa, Quyền, Lộc, Mã hội hợp thì là người tài ba thao lược, uy quyền hiển hách, thường trấn nơi biên thùy. Người tuổi Bính Tuất có cách này là kỳ cách.
Tử Vi Sơn Khiêm theo cách hiểu nào?
Trang cách Mã đầu đới kiếm trên thư viện theo cách hiểu phổ biến hiện nay: Thiên Đồng, Thái Âm, Hóa Lộc và Kình Dương đồng cung tại Ngọ. Phú Giải định nghĩa rộng hơn, chỉ cần Kình cư Ngọ. Thú vị là ngay giữa hai câu trên, sách có câu 6 “Kình ngộ Đồng Âm, nhi phùng Phượng Giải, nhất thế uy danh” (Đồng, Âm, Kình đồng cung tại Ngọ, gặp Phượng Các, Giải Thần), rất gần với cách hiểu của thư viện.
6. Góc nhìn của Thầy Trình Minh Đức và đối chiếu với sách khác
6.1. Thầy Đức vừa trọng vừa dè
Thầy Trình Minh Đức nhắc tới Phú Giải nhiều lần, với thái độ cân bằng:
- Ghi công tổng hợp. Thầy xếp Phú Giải vào nhóm sách nên đọc tiếp theo và nói cụ Thái Vân Trình “có một công lao rất lớn là tổng hợp các câu phú, nhất là những câu phú Hán văn” (Mạn Đàm Tử Vi số 136).
- Phê cách sắp xếp. Cũng trong buổi Mạn Đàm số 136, Thầy chỉ ra hạn chế cốt lõi: cụ tổng hợp “theo phương pháp tư duy: câu phú của Thất Sát thì ném vào phần sao Thất Sát, câu có Thiên Cơ thì ném vào phần Thiên Cơ”, nhưng “rõ ràng câu trên nói về Thất Sát thì vế đối của nó phải là Thiên Cơ ở dưới”, nên “bẻ mạch văn ra thì đọc lên không hiểu gì cả”.
- Cảnh báo dịch thuật. Trong Mạn Đàm số 1 và số 103, Thầy lưu ý quyển này “giải nghĩa một số câu hơi bị sai”, vì “phú Tử Vi ngày xưa hay dựa vào điển tích” và “sai ngay từ việc phiên âm”.
- Đặt trong bối cảnh công bằng. Thầy nói các học giả tiền bối “là học giả nhưng không phải nhà ngôn ngữ học… sai là chuyện bình thường trong nghiên cứu, nhưng ít ra họ còn có cống hiến” (Mạn Đàm số 126).
6.2. Một câu phú, hai nghĩa: “thủy trung tác tủng”
Đây là dị biệt luận giải rõ nhất. Trong Phú Giải, mục Phá Quân câu 20 chép và giải:
Phá Quân hãm, Cự Đồng hương, thủy chung tác trác.
Nghĩa là (theo Phú Giải): Cung Mệnh có Phá Quân hãm địa tọa thủ hay Cự Môn, Thiên Đồng tọa thủ đồng cung là người vô thủy vô chung, bề ngoài nói cười nhưng trong lòng giả dối.
Cùng câu ấy, trong Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư bản Vũ Tài Lục lại là một cặp đối, nghĩa khác hẳn:
Thất Sát Liêm Trinh đồng vị, lộ thượng mai thi. Phá Quân ám diệu đồng hương, thủy trung tác tủng.
Nghĩa là: Thân Mệnh có Thất Sát, Liêm Trinh đồng cung thêm Hóa Kỵ và hao sát tinh thì số chết đường, Cự Môn đi cặp với Phá Quân thì dễ chết đuối.
Ở Phú Giải, cụm “thủy trung tác tủng” (nấm mồ dưới nước, tức chết đuối) đã trượt thành “thủy chung tác trác” và được hiểu sang tính cách “vô thủy vô chung, giả dối”. Câu cũng mất luôn vế đối “lộ thượng mai thi” của Liêm Trinh và Thất Sát. Ngay Vũ Tài Lục cũng ngờ vực câu này, ghi rằng nó “vô lý vì Phá Quân không bao giờ gặp cũng như đồng hương với Cự Môn, chắc là chiếu hoặc phạm vào cung Thiên Di”, nhưng vẫn giữ đúng nghĩa chết đuối.
Thầy Đức phân tích chính ví dụ này trong loạt “Giải phú và hóa giải bại cách” (phần 5). Thầy đối chiếu Toàn Thư, Vũ Tài Lục, Vương Đình Chi và kết luận câu của Thái Vân Trình “bị biến dạng đi rồi, có thể do Tam Sao Thất Bản”. Đây là minh họa sống động cho lý do phải đọc Phú Giải với ý thức kiểm chứng.
6.3. Đối chiếu với Tân Biên: cùng kho phú, khác cách bày
Đặt cạnh Tử Vi Đẩu Số Tân Biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang, cuốn cũng có phần phú giải trích Trần Đoàn, Thái Vi Phú, Hoàng Kim Phú, bạn thấy hai điều:
- Chung một kho phú. Cặp “Mã đầu đới kiếm” xuất hiện ở cả hai với lời giải gần trùng (Kình cư Ngọ, tuổi Bính Tuất là kỳ cách). Trong loạt “Giải phú” (phần 6), Thầy Đức cũng thấy nhiều câu, như “Nhật Nguyệt phản bối hà vọng thanh quang, tối hỷ ngoại triều Khôi Việt”, có mặt gần như y hệt ở cả hai cuốn.
- Khác cách tổ chức. Tân Biên đặt câu phú xen trong mạch luận cung và cách cục (ví dụ Mã Đầu Đới Kiếm nằm trong danh mục cách cục), nên câu phú giữ được ngữ cảnh. Phú Giải gỡ phú ra, xếp theo sao như từ điển, nhanh để tra nhưng dễ mất cặp đối. Hai cuốn vì thế bổ sung cho nhau: một bên mạnh ngữ cảnh, một bên mạnh tra cứu.
Câu “Nhật Nguyệt phản bối” trong Phú Giải được giải là Mệnh an tại Thìn có Thái Âm, Thái Dương tại Tuất xung chiếu (hoặc ngược lại), sáng tối trái chỗ, chỉ mừng khi có Thiên Khôi, Thiên Việt chiếu từ ngoài vào.
7. Các bản in và lưu ý khi đọc
Với một cuốn chuyên phú ra đời từ 1974, chuyện văn bản đặc biệt quan trọng, vì sai một chữ Hán là lệch cả nghĩa:
- Bản in gốc: Sài Gòn, “Xuân Giáp Dần”, tương ứng bản NXB Đất Việt 1974, khoảng 278 trang.
- Bản trôi nổi: nhiều bản PDF đánh máy lại (một bản mang watermark của một trang web tử vi) có lỗi chính tả nặng, sai cả tên sao (“Phán Quân”, “Kinh Dương”) và tên tác giả thành “Thái Vân Thình”.
- “Hạt sạn” nội tại: ngoài lỗi số hóa, bản thân sách có những câu phiên âm, diễn nghĩa lệch so với cổ thư (như câu “thủy trung tác tủng” ở trên). Đây là sai từ khâu biên soạn, không chỉ do đánh máy.
- Cảnh giác bản “tổng hợp”: trên mạng còn có các bản “hướng dẫn, tổng hợp tử vi” lấy phần Phú Giải làm lõi rồi ghép thêm nội dung khác. Những bản gộp vô danh này dễ khiến người đọc nhầm về tác giả và phạm vi thật của sách.
Lời khuyên khi tra một câu phú
Gặp câu phú quan trọng, bạn so ít nhất với một cổ thư (Toàn Thư) và một cuốn cùng dòng (Tân Biên). Tìm xem câu đó có vế đối không, rồi mới đọc lời giải. Ưu tiên bản in có biên tập hơn bản PDF vô danh.
8. So sánh với sách cùng dòng
- So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên: Tân Biên là cẩm nang nhập môn, luận cung, phú chỉ là một phần xen trong mạch luận. Phú Giải chuyên phú, tra theo sao. Người mới nên đọc Tân Biên trước, rồi dùng Phú Giải để tra sâu.
- So với Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư (bản Vũ Tài Lục): Toàn Thư là cổ thư gốc, giữ phú theo cặp đối, có chú giải. Phú Giải là bản Việt hóa sắp lại theo sao, tiện tra nhưng cần soát với cổ thư ở những câu quan trọng.
- So với Tử Vi Tinh Điển (Vũ Tài Lục): cả hai dày đặc phú, nhưng Tinh Điển nghiêng về phân tích, lập luận, còn Phú Giải nghiêng về liệt kê, diễn nghĩa từng câu.
- So với Tử Vi Phú: đây là phú Nôm lục bát gắn tên Lê Quý Đôn, đi liền mạch theo từng cung (ví dụ phú cho cung Phúc Đức). Phú Giải thì phần lớn là phú Hán, gỡ ra xếp theo sao. Muốn đọc phú theo cung, bạn mở Tử Vi Phú, muốn tra theo sao thì mở Phú Giải.
Các cuốn trên đều thuộc dòng Tử Vi truyền thống, cùng nền với cách luận trên Tử Vi Sơn Khiêm, nên tiện đối chiếu.
9. Ai nên đọc Tử Vi Đẩu Số Phú Giải và đọc thế nào?
- Người mới bắt đầu: chưa nên dùng làm sách đầu tiên. Hãy nắm cách an sao Tử Vi và ý nghĩa 12 cung, các sao qua một cuốn nhập môn trước.
- Người trung cấp: tài liệu tra phú tốt. Gặp một câu phú khi luận số, bạn tra nhanh nghĩa và điều kiện ứng.
- Người nghiên cứu sâu: dùng như một bản sưu tập phú để đối chiếu với cổ thư. Chính vì có sai lệch, sách buộc bạn phải kiểm chứng, một cách rèn tư duy rất tốt.
Về thứ tự đọc, nên đến với Phú Giải sau khi đã đọc một cuốn nhập môn và một cuốn luận cung, và luôn đọc kèm ít nhất một bản phú khác để soát câu chữ.
Dùng phần Tổng luận khi xem vận
Câu phú “xem vận hạn phải tìm Kình, Đà, Không, Kiếp, Hỏa, Linh trước” là một bước soát rất gọn. Khi bước vào một vận mới, bạn có thể xem đại vận để biết cung vận đang ở đâu, rồi dò xem lục sát tinh có hội về cung đó không, sau đó mới mở phú của các sao trong cung để luận.
Câu phú nào đang ứng vào lá số của bạn?
Một câu phú chỉ có nghĩa khi đặt đúng vào một lá số cụ thể, với đủ điều kiện miếu hãm và hội chiếu. Bạn có thể xem luận giải Tử Vi trọn đời để thấy các sao, cách cục mà Phú Giải nhắc tới đang đóng ở đâu trên chính lá số của mình.