Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập

Bảng thông tin nhanh

Bối cảnh & tác giả (dịch giả)

Điểm đặc biệt của cuốn này: giá trị nằm ở cả nguyên tác lẫn công phu của dịch giả.

Về nguyên tác. Ngay trang đầu, dịch giả khảo cứu nguồn gốc văn bản khá kỹ: khảo sát trong “Tục Đạo Tạng” có môn “Thuật Thiên Cơ” (tục danh “Thập Bát Phi Tinh”), bản khắc gỗ cổ gồm hai phần, phần sau chính là “Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập” mà ta biết hiện nay. Bản “Vạn Lịch Tục Đạo Tạng” xuất bản thời Minh Thần Tông năm Vạn Lịch thứ 15 (1607). Tại Đài Loan, năm 1966 Thiết bản đạo nhân Trần Nhạc Kỳ công bố qua NXB Phúc Châu, với lời nói đầu xưng là “Tử Vi Đẩu Số gia truyền thuộc chính thống Bắc phái, do Hi Di Trần Đồ Nam trước tác và Bạch Ngọc Thiềm tăng bổ”. Năm 1971 Tập Văn thư cục in một bản tương đồng nhưng không có lời mào đầu. Như vậy Toàn Tập, giống Toàn Thư, đều quy nguồn về Hi Di Trần Đoàn (Trần Đồ Nam) – ông tổ được cho là khai sinh môn Tử Vi Đẩu Số.

Về dịch giả Quách Ngọc Bội. Theo giới nghiên cứu, QNB là người xuất thân khoa học tự nhiên và là một trong những người dịch cổ thư Tử Vi Đẩu Số Hán ngữ gần đây, giúp giới học Tử Vi Việt tham cứu bản gốc dễ hơn thay vì đọc thẳng chữ Hán. Ông cũng tham gia các buổi tọa đàm về thiên văn – lịch pháp – thuật số (chuỗi “Thiên Văn – Lịch Pháp và Thuật Số”, Hội Địa Lý Môi Trường Việt Nam) – một nền tảng lý giải hiếm có ở người dịch cổ thư mệnh lý.

Nội dung chính

Vì là cổ thư, Toàn Tập không viết theo lối “giáo trình nhập môn” mà theo trục truyền thống của thư tịch gốc. Bố cục bản dịch QNB đi theo nguyên bản, có thể chia thành các khối:

Khối 1 – Khởi lệ & quy ước nền tảng (mục 1–12). Mở đầu bằng “Khởi lệ ca quyết tổng quát” (bài ca quyết tóm tắt toàn bộ quy trình an sao – luận đoán), rồi tới các “lệ” (quy ước): 10 Thiên Can, 12 Địa Chi, 12 Nguyệt Kiến, đối xung – tam hợp – lục hợp của 12 cung, ngũ hành sinh khắc chế hóa, lục thập hoa giáp nạp âm.

Khối 2 – Bài quyết an sao & lập số (mục 13–48). An Mệnh – Thân, định ngũ hành, định ngũ Cục, an Tử Vi – Thiên Phủ, “bố nam bắc nhị đẩu chư tinh”, định Lộc Quyền Khoa Kị Tứ Hóa, Khôi Việt, Lộc Tồn – Kình Đà, Hỏa Linh, Thiên Mã, Hồng Loan – Thiên Hỉ, cùng hàng loạt sao lẻ (Tam Thai Bát Tọa, Long Trì Phượng Các, Cô Thần Quả Tú, Kiếp Sát, Hoa Cái, Đào Hoa, Phá Toái…).

Khối 3 – Vận hạn & thần sát trẻ con (mục 49–60). Định đại hạn – tiểu hạn, lưu niên Đẩu Quân, lưu Xương – lưu Sát, định cục cát/hung tinh theo lưu niên Thái Tuế, và đặc biệt mục “Định tiểu nhi Quan Sát đẳng tinh quyết” – các thần sát cho trẻ nhỏ (Kim Tỏa, Thiết Xà quan…), cùng luận hình dáng – vận hạn tiểu nhi.

Khối 4 – Luận cung, phú & vấn đáp (mục 61 trở đi). Luận âm dương nhị cung, luận các cách đặc thù (Tham – Trinh Tị Hợi, Thiên Cơ Tị Hợi, nam nữ gian tà…), luận phân chia Nam Bắc đẩu, rồi các áng văn cốt lõi: “Thái vi diệu luận”, “Hình tính phú”, “Tinh viên luận” và nhất là “Chư tinh vấn đáp” (mục 79.1–79.41) – phần hỏi–đáp về “chủ định” của từng sao (Tử Vi, Thiên Cơ, Thái Dương, Vũ Khúc… cho tới Kình Dương, Đà La, Hỏa Linh, Thái Tuế). Sau đó là “Chư tinh mệnh hạn ca quyết”, “Bách tự thiên kim quyết”, luận giáp hợp, các phú và phần định phú quý cục / bần tiện cục.

Cách tiếp cận của sách là của cổ thư: nêu câu quyết / câu phú chữ Hán, dịch nghĩa, và – điểm cộng của bản QNB – chèn phần “QNB chú” để hiệu đính, chỉ ra chỗ khả nghi. Dịch giả cũng cho biết mới ưu tiên dịch chương Tử Vi Đẩu Số trước, còn 3 quyển “Thập Bát Phi Tinh” (Đạo Tạng Tử Vi Đẩu Số) sẽ dịch sau – nghĩa là bộ dịch chưa trọn vẹn toàn bộ nguyên tác.

Điểm mạnh / hạn chế

Điểm mạnh

• Đọc thẳng cổ thư gốc: cung cấp nguyên văn bài quyết, phú và Chư tinh vấn đáp của một trong hai thư tịch nền tảng của môn Tử Vi.
• Chú giải khảo cứu: phần “QNB chú” không dịch máy móc mà chỉ ra các “dấu tích lẫn tạp” / phi lý của cổ thư (ví dụ những tổ hợp sao vốn không thể xảy ra), giúp người đọc không bê nguyên si sai sót cổ văn.
• Có ý thức văn bản học: truy nguồn gốc bản khắc, niên đại, các lần công bố ở Đài Loan – thứ mà đa số sách phổ thông bỏ qua.
• Bổ khuyết cho Toàn Thư: nhiều đoạn Chư tinh vấn đáp trong Toàn Tập có câu chữ hoàn chỉnh về logic hơn bản Toàn Thư (chính dịch giả nhận xét, xem mục 8).

Hạn chế

• Không dành cho người mới: không có lối dẫn dắt “cầm tay chỉ việc”. Người chưa lập được lá số sẽ khó theo.
• Văn phong cổ thư – hàm súc, đa nghĩa: nhiều câu quyết súc tích, cần đối chiếu và kinh nghiệm mới giải đúng.
• Còn “hạt sạn” của chính cổ thư: ngay dịch giả cũng lưu ý các chỗ mâu thuẫn / sai lạc nội tại của nguyên bản – đây là đặc tính chung của cổ thư, không phải lỗi bản dịch.
• Chưa dịch trọn bộ: phần “Thập Bát Phi Tinh” (Đạo Tạng) được hẹn dịch sau, và bản Việt ngữ chủ yếu lưu hành số hóa nên chất lượng file cần đối soát.
• Vấn đề phái: nguyên bản gắn nhãn “Bắc phái”, trong khi thực hành phổ biến ở Việt Nam (và ở site này) theo Tam Hợp / Nam phái – cần đọc có ý thức đối chiếu.

Dành cho ai & đọc ở giai đoạn nào

• Người mới bắt đầu: chưa nên bắt đầu bằng cuốn này. Hãy học lập số và ý nghĩa cơ bản qua sách Việt ngữ nhập môn (ví dụ Tử Vi Đẩu Số Tân Biên) trước.
• Người trung cấp: dùng Toàn Tập như nguồn tra cổ văn – đọc bài quyết an sao, các bài phú và Chư tinh vấn đáp để hiểu gốc phán đoán mình đang dùng.
• Người nghiên cứu sâu: đây là tài liệu tham chiếu bắt buộc – đặt cạnh Toàn Thư để đối chiếu dị bản, truy nguyên câu phú và soi các “hạt sạn” cổ thư.

Trích đoạn / điểm đặc sắc

Ý thức khảo cứu văn bản thể hiện ngay ở lời mở (trích nguyên văn bản dịch):

“…bản khắc gỗ cổ nhất của nó gồm có 2 phần, trong đó có phần đầu gọi là ‘Hợp Tịnh Thập Bát Phi Tinh sách thiên Tử Vi Đẩu Số toàn tập’… phần sau của bản khắc đó được gọi với tên dân dã là ‘Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập’ chính là phần viết về môn Tử Vi Đẩu Số mà chúng ta vẫn biết hiện nay.”

Bài “Khởi lệ ca quyết” mở đầu cổ thư, gắn thẳng môn học với ông tổ Hi Di (trích):

“Hi Di ngưỡng quan thiên thượng tinh / Tác vi đẩu số thôi nhân mệnh…” — “Ngài Hi Di ngẩng đầu ngắm sao trên trời, / Tạo ra môn Đẩu Số để suy đoán mệnh người…”

Và một “QNB chú” tiêu biểu cho thái độ hiệu đính của dịch giả, đặt ngay đầu phần Chư tinh vấn đáp (trích):

“QNB chú: Dưới đây sẽ có một số chỗ nói về các sao và vị trí đồng độ với nhau là không thể xảy ra ở trong môn Tử Vi Đẩu Số, nó vừa có thể là các sai lạc vừa có thể là dấu tích lẫn tạp từ các môn tiền thân của Tử Vi Đẩu Số… thí dụ Tử Vi không thể tam hợp chiếu với Nhật Nguyệt… Độc giả lưu ý vậy!”

Góc nhìn người trong nghề & đối chiếu độc quyền

Đây là phần các trang giới thiệu/bán sách gần như không có: đánh giá từ người thực sự dùng cuốn này để hành nghề, và đối chiếu trực tiếp Toàn Tập với các cổ thư/bản dịch khác (đọc thật từng file).

Một tử vi gia đương đại nói gì về Toàn Tập và về dịch giả

Tử vi gia Trình Minh Đức (kênh Tử Vi Và Vận Mệnh) nhiều lần dẫn thẳng bản dịch này khi giảng cách cục, và nhận định về dịch giả rất trọng thị: “…thầy Quách Ngọc Bội đã đóng góp cho nền Mệnh Lý Việt Nam rất nhiều, nhất là môn Tử Vi Đẩu Số… tôi học của thầy Quách Ngọc Bội cực nhiều, và là một người tôi gọi là Quách Ngọc Bội Tiên Sinh, rất cực kỳ giỏi, một người thầy của tôi” (Mạn Đàm Tử Vi #122). Ông cũng nói rõ giá trị “cầu nối” của bản dịch: “…cuốn Toàn Thư hay Toàn Tập này là sách của tiếng Hán, gần đây mới được học giả Quách Ngọc Bội dịch cho chúng ta thì chúng ta mới bắt đầu tham cứu nó dễ dàng hơn” (video Nhìn nhận cách cục: Mã đầu đới kiếm).

Về vị thế thư tịch, ông xếp Toàn Tập ngang Toàn Thư trong nhóm “sách gốc”: “…cuốn Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư và Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập… gần như là sách giáo khoa của môn Tử Vi Đẩu Số. Còn một cuốn là Tử Vi Đẩu Số Tiệp Lãm, nhưng cuốn Tiệp Lãm cũng đi ra từ cuốn Toàn Tập mà thôi. Thời nhà Minh là thời cổ nhất” (Mạn Đàm Tử Vi #211).

(Nguồn: kênh YouTube “Tử Vi Và Vận Mệnh” – Thầy Trình Minh Đức: Mạn Đàm #122 [youtube.com/watch?v=m8fLZkzNHYk], Mạn Đàm #211 [youtube.com/watch?v=ouiauqr-vS0], “Nhìn nhận cách cục: Mã đầu đới kiếm” [youtube.com/watch?v=3nd-65XNhpE]. Chi tiết “thạc sĩ hóa học” nêu trong video Bộ sao Thiên Tài – Thiên Thọ P2 [youtube.com/watch?v=K_xK-6_Yapo]; QNB trực tiếp giảng ở chuỗi “Thiên Văn – Lịch Pháp và Thuật Số” – Hội Địa Lý Môi Trường VN [youtube.com/watch?v=oEkYVG1OCTs].)

Đối chiếu một điểm cụ thể: cách “Mã Đầu Đới Kiếm” trong ba cuốn

Đây là ví dụ đắt giá cho thấy vì sao phải đọc đối chiếu, và cũng cho thấy cổ thư tự mâu thuẫn ra sao.

• 
  

  Trong Toàn Tập (QNB dịch) – phần chú câu phú “Mã đầu đới kiếm phi yểu chiết tắc hình thương” – dịch giả giải: “Kình Dương cư Ngọ thủ Mệnh (gọi là ‘Mã đầu đới kiếm’), ở Mão thì là thứ cách, ở Dậu cũng là thứ cách…”. Nghĩa là “mã” = cung Ngọ, “kiếm” = Kình Dương. Ở chỗ câu phú “Mã đầu đới kiếm, trấn ngự biên cương”, Toàn Tập chú thêm: Ngọ cung an Mệnh có Thiên Đồng/Tham Lang/Kình Dương, người tuổi Bính – Mậu thì hóa cát, “phú quý đều có thể hứa hẹn”.

  
  
• 
  

  Trong Toàn Thư (Vũ Tài Lục dịch – bình chú) có cả hai dòng hiểu, và tự vênh nhau. Một chỗ, Vũ Tài Lục chỉ thẳng mâu thuẫn của cổ thư: cùng “Kình Dương cư Ngọ” mà câu “Mã đầu đới kiếm biên cương trị vì” thì luận tốt, còn câu “Kình Dương Tí Ngọ Mão Dậu phi yểu triết tất hình thương” lại luận xấu. Ở một mục khác (“Mã đầu đới nhẫn”), Toàn Thư lại giải: “Nhẫn là sao Kình Dương gặp Thiên Mã, nhưng phải ở tứ mộ địa mới hay, ở Ngọ cung xấu” — tức “mã” ở đây là sao Thiên Mã, và kết luận ngược hẳn (Ngọ xấu).

  
  
• 
  

  Trình Minh Đức hòa giải hai dòng: cách hiểu “Kình cư Ngọ” là của Tân Biên (cụ Thái Thứ Lang, đặt trong phú giải sao Kình Dương) và cũng xuất hiện trong Toàn Tập/Toàn Thư, còn ở phần định cục cuối sách, Toàn Thư/Toàn Tập lại xếp “mã đầu đới kiếm” theo hướng Thiên Mã đi trước – Kình Dương, thực chất dẫn tới cách Lộc Mã giao trì (quý cục), vì “Kình Dương không bao giờ đồng cung với Thiên Mã”.

  
  

Kết luận đối chiếu: cùng một tên cách cục, ba cuốn không đồng nhất, và ngay một cuốn (Toàn Thư) cũng chứa hai định nghĩa vênh nhau. Bản dịch Toàn Tập của QNB giúp ta thấy điều này rõ hơn nhờ dịch sát nguyên văn cả hai câu phú. (Cách cục liên quan: xem thêm Mã Đầu Đới Kiếm.)

Đối chiếu tiếp: Toàn Tập vs Toàn Thư khác gì (theo chính dịch giả)

Điểm quý nữa: chính QNB đối chiếu ngay trong sách. Ở cuối phần Tinh viên luận – Chư tinh vấn đáp, dịch giả viết (trích):

“Đem đối chiếu với Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư thì xem ra khi La Hồng Tiên viết nó đã có những hiệu chỉnh rất tích cực cho môn Tử Vi Đẩu Số, mặc dù ở trong TVĐS Toàn Thư vẫn còn một số nhầm lẫn… phần ‘Chư tinh vấn đáp’ trong sách này lại có những câu hoàn chỉnh về logic của câu văn hơn so với TVĐS Toàn Thư, cho nên giới Tử Vi thường nói đem 2 cuốn Toàn Thư và Toàn Tập mà tham khảo bổ khuyết cho nhau là rất xác đáng vậy.”

Nhận định này khớp với đánh giá của chính Vũ Tài Lục về Toàn Thư (ông thừa nhận cổ thư “còn nhiều chỗ tối nghĩa, tam sao thất bản, trước sau thiếu hệ thống hoàn bị”). Hai người dịch hai cổ thư khác nhau, nhưng gặp nhau ở kết luận: không cuốn nào toàn bích, phải đọc chéo.

Một dị biệt cụ thể khác, xác minh được ở cả hai file: sao Phá Toái. Toàn Tập chỉ có mục “An Phá Toái quyết” (cách an: người sinh năm Tý Ngọ Mão Dậu thì Phá Toái an tại cung Tị…), không bàn ngũ hành của sao. Trong khi các sách khác (như Tân Biên) lại ghi Phá Toái thuộc Kim/Hỏa. Đây đúng như nhận xét của Trình Minh Đức khi so ba bản – một minh chứng rằng với các sao nhỏ, mỗi thư tịch chú giải một khác.

Cách trình bày: mạnh “nguyên bản”, nhẹ “dẫn dắt”

Về sư phạm, Toàn Tập là cổ thư có chú, không phải giáo trình. Ưu thế là bạn đọc được chính lời của thư tịch gốc kèm cảnh báo của người dịch. Nhược điểm là nó giả định người đọc đã biết lập số và thuộc thuật ngữ. Nó trả lời tốt câu “cổ nhân viết gì”, nhưng không nhắm trả lời câu “người mới bắt đầu từ đâu”.

Các bản in & tình trạng văn bản (khảo dị)

Với một cổ thư, chuyện văn bản là trọng yếu:

• Nguyên bản chữ Hán: dòng “Thập Bát Phi Tinh sách thiên Tử Vi Đẩu Số toàn tập”, gắn với Tục Đạo Tạng thời Minh (Vạn Lịch 15 – 1607).
• Các lần công bố ở Đài Loan: bản 1966 (Trần Nhạc Kỳ, NXB Phúc Châu) có lời mào đầu xưng Bắc phái, quy về Hi Di trước tác – Bạch Ngọc Thiềm tăng bổ. Bản 1971 (Tập Văn thư cục) nội dung tương đồng nhưng không có lời mào đầu. Riêng việc quy tác giả (Hi Di / La Hồng Tiên / Bạch Ngọc Thiềm) giữa các nguồn chưa thống nhất – nên coi là truyền thuyết thư tịch, cần đối soát.
• Bản dịch Việt ngữ (QNB): lưu hành chủ yếu ở dạng số hóa. Năm và NXB chính thức chưa rõ. Bản dịch chưa trọn bộ (phần “Thập Bát Phi Tinh”/Đạo Tạng được hẹn dịch sau).
• “Hạt sạn” nội tại: cổ thư có những tổ hợp sao bất khả (được chính “QNB chú” cảnh báo) và các câu phú vênh nhau (ví dụ Mã đầu đới kiếm) – đây là đặc tính cổ văn, không phải lỗi bản dịch.
• Khuyến nghị dùng: khi trích câu phú để học/luận, nên đối chiếu Toàn Tập với Toàn Thư (và với sách Việt ngữ như Tân Biên), ưu tiên phần có “QNB chú” để biết chỗ nào là dấu tích lẫn tạp.

So sánh ngắn với vài cuốn cùng chủ đề

• So với Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư (Vũ Tài Lục dịch – bình chú): hai cổ thư khác nhau, cùng quy về Hi Di Trần Đoàn. Toàn Thư (bản Vũ Tài Lục) đi kèm phần bình chú dày của người dịch (tham chiếu nhiều sách mệnh lý khác), hợp để “đọc có người dẫn”, còn Toàn Tập (QNB) sát nguyên văn + chú khảo cứu, hợp để tra gốc. Giới nghiên cứu khuyên đọc cả hai để bổ khuyết cho nhau.
• So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (Vân Đằng Thái Thứ Lang): Tân Biên là sách Việt ngữ nhập môn viết lại tinh thần cổ thư cho dễ tiếp cận. Toàn Tập là cổ thư gốc. Người mới nên đi từ Tân Biên rồi mới lên Toàn Tập/Toàn Thư.

(Site này theo Tử Vi truyền thống phái Tam Hợp; nguyên bản Toàn Tập tự xếp mình vào Bắc phái, nên phần kỹ thuật đặc thù Bắc phái ở đây chỉ được mô tả trung lập, không dùng làm chuẩn thực hành.)