Tử Vi Sơn Khiêm

Tử Vi Bổ Túc

Tử Vi Bổ Túc là cuốn nối tiếp – bổ khuyết cho bộ Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) của Nguyễn Mạnh Bảo, biên soạn tại Sài Gòn năm 1958. Thay vì dạy lại cách lập lá số, sách dồn toàn lực vào một kho hơn 400 cách phú đoán — phần nhiều nói về bàng tinh (các sao phụ, sao lẻ) — được diễn ra quốc âm dưới dạng thơ phú có kèm giải nghĩa. Đây không phải sách nhập môn, mà là sổ tay phú đoán cho người đã có nền, muốn tra nhanh ý nghĩa các bộ sao và thưởng thức lối văn phú cổ.

1. Tử Vi Bổ Túc là sách gì?

Tử Vi Bổ Túc là cuốn phú đoán của Nguyễn Mạnh Bảo, biên soạn tại Sài Gòn năm 1958, gom hơn 400 cách phần nhiều nói về bàng tinh dưới dạng thơ phú diễn Nôm, dành cho người đã có nền muốn tra nhanh ý nghĩa các bộ sao. Sách nối tiếp và bổ khuyết cho bộ Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) của chính tác giả. Vì thế nó không dạy lại cách lập lá số mà dồn toàn lực vào kho phú.

Nói gọn, đây là sổ tay phú đoán. Bạn cần đọc được một lá số Tử Vi trước, rồi mới dùng sách để tra các bộ sao phụ và thưởng thức lối văn phú cổ.

Hạng mục Thông tin
Tác giả Nguyễn Mạnh Bảo (kiến trúc sư, chức danh ghi trên sách của ông)
Năm, nơi biên soạn Sài Gòn, 1958 (lời tựa đề “xuân Mậu Tuất 1958”)
Nhà xuất bản Chưa xác minh được (một số nguồn ghi Đại Nam, nơi khác ghi Á Châu)
Độ dày Bản PDF đánh máy đang lưu hành khoảng 98 trang. Bản chụp nguyên gốc được ghi khoảng 183 trang
Trình độ Trung cấp đến nâng cao (không phải nhập môn)
Trường phái Tử Vi truyền thống, nền Tam Hợp, Nam phái
Chủ đề trọng tâm Kho phú đoán bàng tinh diễn Nôm, bổ túc cho Tử Vi Đẩu Số (Lý Học)
Nguyên tác câu phú Ma Y lão tổ trước tác, Lê Quý Đôn diễn ra quốc âm (theo lời tựa của tác giả)

2. Tác giả Nguyễn Mạnh Bảo và hoàn cảnh ra đời

Nguyễn Mạnh Bảo là một gương mặt đặc biệt của Tử Vi tiếng Việt giữa thế kỷ 20. Ông vốn là kiến trúc sư (chức danh in ngay trên bìa sách) và đến với Tử Vi bằng tư duy người làm kỹ thuật. Chủ trương xuyên suốt của ông là “khoa học hóa” khoa Tử Vi, xem môn này như toán pháp chứ không phải bói toán. Trong lời tựa cuốn Tử Vi Đẩu Số (Lý Học), người đề tựa thuật lại quan niệm của ông: “Số Tử-vi cũng như con số của Toán-pháp, hai với hai là bốn, có vậy thôi.”

Tử Vi Bổ Túc ra đời sau và nhằm bổ sung cho bộ Tử Vi Đẩu Số đã in trước đó. Ngay lời tựa, tác giả nói ông đã “cho in lần thứ hai quyển Tử vi Đẩu số đầu” rồi “soạn thêm bộ: Tử vi Bổ túc”, với “nguyên ý… là khoa học hóa khoa Tử vi”. Ông cho biết mình còn lập đồ biểu cho từng sao theo lối toán học phương Tây để tính vị trí ảnh hưởng, tiếp nối tinh thần đồ biểu của cuốn trước.

Về xuất xứ kho phú, tác giả ghi rõ hai lớp:

  • Cuốn Tử Vi Đẩu Số trước đã in 600 cách, “phần nhiều nói về những cách của Chính và Trung tinh”, phần nhiều do Trần Đoàn tiên sinh và Lã Ngọc Thiềm, “hai nhà Tướng Số học trứ danh đời Tống sơ”, để lại.
  • Cuốn Bổ Túc “gồm có hơn 400 cách phần nhiều nói về Bàng tinh”, do Ma Y lão tổ trước tác và Lê Quý Đôn diễn ra quốc âm.

Lưu ý về thông tin xuất bản

Năm biên soạn 1958 căn cứ vào lời tựa trong sách. Nhà xuất bản thì các nguồn không thống nhất (Đại Nam hay Á Châu) nên chưa xác minh được. Việc gán nguyên tác cho Ma Y lão tổ và phần diễn Nôm cho Lê Quý Đôn là theo lời tự thuật của chính tác giả, chưa có khảo chứng độc lập.

3. Nội dung chính của Tử Vi Bổ Túc

Khác một cuốn nhập môn, Tử Vi Bổ Túc gần như toàn bộ là phú đoán. Bản đang lưu hành gồm bốn khối.

3.1. Lời tựa “Cùng các bạn đọc”

Tác giả trình bày ý đồ khoa học hóa Tử Vi, mối liên hệ với bộ Dịch Kinh Tân Khảo và Thái Ất ông đang soạn, cùng nguồn gốc kho phú. Ông còn bày tỏ ước vọng đưa ra “một luận án” để các nhà toán học tìm kiếm “Vũ trụ tuyến”.

3.2. Tử vi tổng luận phú

Đây là phần lớn nhất và là linh hồn của sách: một chuỗi dài câu phú diễn Nôm (lục bát, song thất), mỗi câu đánh số và kèm phần giải nghĩa văn xuôi ngay bên dưới. Mỗi mục dẫn một câu phú rồi nói rõ trường hợp cụ thể: sao gì, ở cung nào, gặp sao nào thì ứng ra sao. Phần lớn xoay quanh phụ tinh, mảng mà sách nhập môn thường chỉ lướt qua.

3.3. Các câu phú Hán Việt xen kẽ

Bên cạnh phú Nôm, sách trích nhiều câu phú Hán Việt cô đọng để bàn tổ hợp sao, ví dụ “Cơ Nguyệt Đồng Lương tối kỵ Hỏa Linh xâm phá”. Câu này nối thẳng với cách Cơ Nguyệt Đồng Lương và lời cảnh báo khi bộ sao ấy gặp Hỏa Tinh, Linh Tinh, gần với luật Thiên Cơ gặp Linh Hỏa.

3.4. Phú về hình dung, tướng mạo qua sao

Đoạn cuối sách khá đặc sắc: luận ngoại hình, tóc, da, nét mặt, dấu vết trên đầu theo sao thủ cung Mệnh. Ví dụ Thiên Đồng da trắng tóc dài, Thiên Tướng mặt đẹp, Thiên Khôi tóc đỏ kệch. Mảng này ít sách khác trình bày tập trung như vậy.

Điểm cần nhấn: sách không dạy lập thành lá số. Nó nhiều lần dẫn người đọc quay về cuốn Tử Vi trước để tra trạng thái miếu vượng đắc hãm của sao. Ngay câu đầu phần tổng luận đã chú “hãm vượng đắc địa xem quyển Tử vi II”. Bổ Túc được viết với giả định bạn đã có nền và đã có cuốn nền của cùng tác giả.

4. Điểm mạnh và hạn chế

4.1. Điểm mạnh

  • Kho phú bàng tinh dày dặn. Hơn 400 cách, tập trung vào sao phụ, mảng nhiều sách nhập môn còn mỏng.
  • Diễn Nôm dễ nhớ, dễ ngâm. Phú có vần điệu, kèm giải nghĩa, thuận cho việc học thuộc và tra cứu.
  • Có giá trị văn chương. Như tác giả tự hào, nhiều câu là “một áng văn tuyệt tác đối nhau từng chữ, từng cách từng sao một”.
  • Bổ khuyết đúng chỗ. Lấp mảng bàng tinh ở cuốn nền, giúp bộ sách của tác giả tương đối trọn vẹn từ chính tinh, trung tinh đến bàng tinh.

4.2. Hạn chế

  • Không tự đứng một mình. Thiếu phần lập thành và bảng miếu vượng, người mới sẽ hụt hẫng nếu chưa có cuốn nền hoặc một sách nhập môn khác.
  • Văn phú cổ khó với người mới. Nhiều thuật ngữ Hán Việt, điển tích. Đọc phú khi chưa có nền rất dễ hiểu lệch.
  • Phán đoán đôi chỗ nặng và tuyệt đối. Các câu về tai họa, tướng số mang tính định sẵn, người đọc hiện đại nên tiếp nhận có phản biện.
  • Bản lưu hành nhiều lỗi. Bản đánh máy rơi dấu, sai chính tả và tên sao khá nhiều.

Hiểu lầm thường gặp: thuộc phú là luận được lá số?

Mỗi câu phú chỉ nói về một tổ hợp sao trong một điều kiện nhất định. Muốn áp vào lá số, bạn vẫn phải biết sao đó miếu hay hãm, đang ở cung nào, tam phương có gì. Chính tác giả cũng dặn người đọc xem trạng thái hãm vượng ở cuốn nền trước khi dùng phú.

5. Trích đoạn tiêu biểu

Ngay lời tựa, tác giả khoe một câu phú đối ông tâm đắc (Kim ô là Thái Dương, Ngọc thỏ là Thái Âm):

Phì mãn Kim ô tuy Gia sát, nhi Chí phú
Thanh kỳ Ngọc thỏ tuy Lạc Hãm, nhi Bất bần.

Nghĩa là: Thái Dương đầy đặn tuy gặp sát tinh vẫn rất giàu, Thái Âm thanh kỳ tuy lạc hãm cũng không nghèo.

Lối phú Nôm kèm giải nghĩa, cấu trúc lặp lại suốt sách, mở đầu phần tổng luận:

“Ngôi tử vi đóng vào chốn hãm,
Quyền cứu tha thiểu đảm vô uy.”
Giải: “Sao tử vi ở vào chốn hãm thì đảm hết uy quyền, sự cứu tha không được mạnh (hãm vượng đắc địa xem quyển Tử vi II).”

Câu này nói về sao Tử Vi khi lạc hãm. Chú thích “xem quyển Tử vi II” là bằng chứng nội tại cho thấy sách được viết như phần nối tiếp.

Và đoạn phú về tướng mạo ở cuối sách:

“Thiên đồng da trắng tóc dài / Thiên tướng mặt đẹp ai tầy bằng ta,
Tả, Hữu thực tốt thay mà, / Văn Khúc thì đỏ Hóa khoa xanh rì…”

6. Góc nhìn của Thầy Trình Minh Đức và đối chiếu với sách khác

6.1. Thầy Đức xếp Bổ Túc thứ hai trong 10 cuốn nên đọc

Trong bài giảng giới thiệu các sách hay cần đọc khi học Tử Vi Đẩu Số, Thầy Trình Minh Đức đưa Tử Vi Bổ Túc vào danh sách 10 cuốn nên đọc và xếp ở vị trí thứ hai, ngay sau Tử Vi Chỉ Nam. Thầy gọi đây là “một quyển mà không nên bỏ qua, rất hay”, và mô tả đúng bản chất:

“Nó là một quyển… nói về thơ, cho nên những người có tinh thần thơ phú, thích đọc thơ phú thì nên đọc vì nó rất dễ đọc.”

Thầy kể “có những người đã thuộc lòng tất cả bài thơ trong quyển này”, và xác nhận xuất xứ mà tác giả ghi: các câu phú “do Ma Y lão tổ và cụ Lê Quý Đôn diễn giải ra quốc âm, với khoảng 400 dự đoán mà phần nhiều đề cập đến các bộ bàng tinh”.

Thầy đánh giá cao công sưu tầm và tinh thần khoa học hóa Tử Vi của tác giả, xem đây là “một tài liệu khả tín”, đồng thời tiếc rằng người kế tục đã không tiếp tục hệ thống hóa theo tâm nguyện của Nguyễn Mạnh Bảo. Ở một buổi Trò Chuyện Đêm Khuya, Thầy còn dẫn người xem “mở cuốn Tử Vi Bổ Túc” để đọc một câu phú bàn về Vũ Khúc và Thái Âm. Thầy nhắc phải tư duy khi đọc phú: Vũ Khúc và Thái Âm thực tế không bao giờ đồng cung, chúng luôn ở thế nhị hợp, nên đừng hiểu chữ máy móc.

Đừng nhầm tác giả Bổ Túc với Hàm Số

Trên mạng, và cả khi nói lướt trong vài buổi giảng, tên tác giả đôi lúc bị nhắc nhầm thành “Nguyễn Văn Bảo”, hoặc Tử Vi Hàm Số bị gán cho Nguyễn Mạnh Bảo. Thực tế, Nguyễn Mạnh Bảo là tác giả Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) và Tử Vi Bổ Túc. Tử Vi Hàm Số là của Nguyễn Phát Lộc, điều Thầy Đức cũng nói đúng khi liệt kê đủ 10 cuốn: “quyển tử vi hàm số của cụ Nguyễn Phát Lộc”.

6.2. Bổ Túc và Lý Học: hai cuốn bổ khuyết cho nhau

Hai cuốn của Nguyễn Mạnh Bảo là một cặp có chủ đích, không phải hai bản trùng lặp:

  • Tử Vi Đẩu Số (Lý Học), lời tựa đề năm 1951, là cuốn nền. Nửa đầu bàn triết lý, so với khoa học phương Tây, nói về “vũ trụ tuyến”. Nửa sau là phần lập thành: đổi lịch, an Mệnh, an Thân, lập Cục theo ngũ hành nạp âm lục giáp, và cách an sao Tử Vi theo 5 cục bằng đồ biểu. Phần cách (600 cách) phần nhiều nói về chính tinh và trung tinh.
  • Tử Vi Bổ Túc (1958) là cuốn nối tiếp. Bỏ qua lập thành, chỉ tập trung vào hơn 400 cách về bàng tinh dưới dạng phú Nôm.

Nói gọn, Lý Học lo phần lập lá số, chính tinh, trung tinh và lý thuyết khoa học hóa. Bổ Túc lo phần phú đoán bàng tinh mà cuốn nền còn mỏng. Vì vậy bạn nên đọc Lý Học trước, hoặc bất kỳ cuốn nhập môn nào dạy lập thành và bảng miếu vượng, rồi mới đến Bổ Túc.

6.3. Mạnh về văn phú, nhẹ về “vì sao”

Về cách dạy, Bổ Túc nghiêng hẳn về truyền tụng qua văn phú: mỗi cách là một câu thơ dễ nhớ kèm một dòng diễn nghĩa, rất tiện học thuộc và tra nhanh. Đổi lại, sách hầu như không giải thích vì sao tổ hợp sao lại ứng như vậy. Muốn hiểu gốc rễ, bạn nên đọc kèm một cuốn thiên về lý luận, hoặc chính phần lý thuyết trong Lý Học.

7. Các bản in và lưu ý khi đọc

  • Bản gốc: Sài Gòn, 1958. Nhà xuất bản chưa thống nhất giữa các nguồn.
  • Độ dày chênh lệch: bản chụp nguyên gốc được ghi khoảng 183 trang, trong khi bản PDF đánh máy chỉ khoảng 98 trang. Chênh lệch này gợi ý bản đánh máy có thể đã lược bớt, rất có thể là phần đồ biểu từng sao mà tác giả nhắc trong lời tựa.
  • Lỗi bản đánh máy: sai chính tả, rơi dấu và nhầm tên sao khá nhiều. Với một cuốn thuần phú, nơi từng chữ mang nghĩa, lỗi này dễ làm hiểu lệch.

Lời khuyên khi trích câu phú

Khi chép một câu phú để học, bạn nên soát với bản chụp nguyên gốc thay vì chỉ tin bản đánh máy trôi nổi. Gặp tên sao hay chữ Hán Việt đọc thấy lạ, gần như chắc chắn là lỗi đánh máy chứ không phải một sao mới.

8. So sánh với sách cùng dòng

  • So với Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) (cùng tác giả): cặp nền và bổ. Lý Học lo lập thành, chính tinh, trung tinh, lý thuyết. Bổ Túc lo phú đoán bàng tinh. Đọc Lý Học trước.
  • So với Tử Vi Đẩu Số Tân Biên: sách của Vân Đằng Thái Thứ Lang là cẩm nang nhập môn trọn gói (lập thành, 12 cung, vận hạn), hợp người mới. Bổ Túc là sổ tay phú bàng tinh cho người đã có nền.
  • So với Tử Vi Hàm Số (Nguyễn Phát Lộc): Hàm Số thiên về phân tích hệ thống, lý luận. Bổ Túc thiên về kho phú để tra và ngâm. Hai lối tiếp cận bổ sung cho nhau.

Các cuốn trên đều thuộc dòng phái Tam Hợp truyền thống, cùng nền với cách luận trên Tử Vi Sơn Khiêm, nên rất tiện đối chiếu.

9. Ai nên đọc Tử Vi Bổ Túc và đọc thế nào?

  • Người mới bắt đầu: chưa nên đọc như cuốn đầu tiên. Bạn hãy nắm cách lập lá số và ý nghĩa cơ bản 12 cung, chính tinh trước.
  • Người trung cấp: rất hợp, dùng như sổ tay tra cứu bàng tinh và kho phú để mở rộng vốn luận đoán.
  • Người nghiên cứu, yêu văn phú: đây là tư liệu quý về phú diễn Nôm, đáng đọc để đối chiếu dị bản các câu phú cổ và thưởng thức văn chương.

Cách dùng kho phú cho hiệu quả

Mở lá số, ghi ra các phụ tinh đóng ở Mệnh, Thân và tam phương. Tìm câu phú có đúng các sao đó trong sách, đọc phần giải, rồi kiểm lại trạng thái miếu hãm trước khi kết luận. Học mỗi ngày vài câu, bạn sẽ thuộc dần như những người Thầy Đức kể.

Thuộc phú rồi, lá số của bạn nói gì?

Câu phú chỉ sống động khi bạn thấy nó ứng trên một lá số thật. Bạn có thể xem luận giải Tử Vi trọn đời để đối chiếu các bộ sao phụ, chính tinh và cách cục trên chính lá số của mình.

Đánh giá bài viết này

Câu hỏi thường gặp

Tử Vi Bổ Túc là sách của ai, xuất bản năm nào?

Sách do Nguyễn Mạnh Bảo biên soạn, lời tựa đề Sài Gòn, xuân Mậu Tuất 1958. Nhà xuất bản cụ thể hiện chưa thống nhất giữa các nguồn (có nơi ghi Đại Nam, có nơi ghi Á Châu) nên cần đối soát thêm.

Tử Vi Bổ Túc khác gì cuốn Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) cùng tác giả? Nên đọc cuốn nào trước?

Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) là cuốn nền, dạy lập lá số, an sao bằng đồ biểu và bàn các cách của chính tinh, trung tinh. Tử Vi Bổ Túc là cuốn nối tiếp, bỏ phần lập thành và tập trung vào hơn 400 cách phú đoán về bàng tinh. Nên đọc cuốn Lý Học hoặc một sách nhập môn trước, rồi mới đến Bổ Túc.

Người mới học Tử Vi có nên đọc Tử Vi Bổ Túc không?

Chưa nên đọc như cuốn đầu tiên. Sách không dạy lập lá số và dùng nhiều văn phú Hán-Việt nên cần có nền trước. Phù hợp nhất với người trung cấp trở lên và người yêu văn phú cổ.

Nội dung chính của Tử Vi Bổ Túc là gì?

Là một kho phú đoán, chủ yếu các câu phú diễn Nôm kèm giải nghĩa, về bàng tinh (sao phụ), gồm hơn 400 cách. Theo lời tựa là do Ma Y lão tổ trước tác và Lê Quý Đôn diễn ra quốc âm. Phần cuối còn có mảng phú về tướng mạo qua sao khá đặc sắc.

Nguyễn Mạnh Bảo có phải là tác giả cuốn Tử Vi Hàm Số không?

Không. Nguyễn Mạnh Bảo viết Tử Vi Đẩu Số (Lý Học) và Tử Vi Bổ Túc. Tử Vi Hàm Số là của Nguyễn Phát Lộc, một tác giả khác. Đây là chỗ hay bị nhầm khi nói lướt.

Bản Tử Vi Bổ Túc đang lưu hành có đáng tin về câu chữ không?

Cần thận trọng: bản PDF/đánh máy khoảng 98 trang sai chính tả, rơi dấu và nhầm tên sao khá nhiều, trong khi bản scan gốc được ghi khoảng 183 trang. Vì là sách thuần phú (từng chữ mang nghĩa), khi trích câu để học hay đối chiếu nên soát với bản scan nguyên gốc.

Sách khác trong thư viện